Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 38

Devanagari script

षदत्रिंशत्तत्त्वरूपोसौ लिगेष्वेषु सदाशिवः । अस्मिन्क्षेत्रे वसन्नित्यं तारकं ज्ञानमादिशेत्

Transliteration

ṣadatriṃśattattvarūposau ligeṣveṣu sadāśivaḥ | asminkṣetre vasannityaṃ tārakaṃ jñānamādiśet

Translation

ในลึงค์เหล่านี้ สทาศิวะสถิตเป็นรูปแห่งตัตตวะสามสิบหกประการ ครั้นประทับอยู่เนืองนิตย์ในเขตศักดิ์สิทธิ์นี้ พระองค์ทรงประทานตารกญาณ—ปัญญาอันยังให้ข้ามพ้น

Word by Word

• षट्त्रिंशत्: thirty-six
• षट्त्रिंशत्: Visheshana (Number/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: षट्त्रिंशत् (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: संख्या, अव्ययवत्/विशेषणरूपेण; तत्त्व- इत्यस्य संख्या-विशेषणम्

• तत्त्व: principles, realities
• तत्त्व: Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक-आधार; समासे पूर्वपदम्

• रूपः: having the form
• रूपः: Karta (as predicate nominal/प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासे उत्तरपदम्

• असौ: this (he)
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• लिङ्गेषु: in the liṅgas
• लिङ्गेषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन

• एषु: in these
• एषु: Visheshana (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; लिङ्गेषु इत्यस्य विशेषणम्

• सदाशिवः: Sadāśiva
• सदाशिवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सदा + शिव (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (सदा शिवः)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• क्षेत्रे: in the sacred field/place
• क्षेत्रे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• वसन्: dwelling
• वसन्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वस् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (present active participle), शतृ; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सदाशिवः इत्यस्य विशेषणम्

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kala (Time adverb/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् क्रियाविशेषण (adverbial accusative)

• तारकम्: saving, liberating
• तारकम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तारक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ज्ञानम् इत्यस्य विशेषणम्

• ज्ञानम्: knowledge
• ज्ञानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आदिशेत्: should teach/declare
• आदिशेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + दिश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa context, typically Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta-kṣetra (Kāśī) as Tāraka-jñāna-sthāna

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sadāśiva seated invisibly within Kāśī’s sacred field, radiating through multiple liṅgas; a subtle diagram of 36 tattvas appears as concentric layers around the liṅga, while a whisper of Tāraka-jñāna flows to a dying devotee.

Characters & Entities

• Sadāśiva
• Liṅgas (Kāśī)
• Tāraka-jñāna
• Kṣetra (Kāśī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is depicted as a mokṣa-kṣetra where Śiva himself teaches liberating wisdom rooted in the deepest metaphysics.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kāśī kṣetra as a whole, especially its liṅga network as seats of Sadāśiva.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not a rite but a doctrine: receiving/realizing Tāraka-jñāna (saving knowledge) bestowed by Śiva in Kāśī.