Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 10

तिलांतरं न देव्यस्ति विना लिंगं हि कुत्रचित् । एकैकं परितो लिंगं क्रोशं क्रोशं च यावनिः

tilāṃtaraṃ na devyasti vinā liṃgaṃ hi kutracit | ekaikaṃ parito liṃgaṃ krośaṃ krośaṃ ca yāvaniḥ

“ข้าแต่เทวี ที่นี่ไม่มีแม้ช่องว่างเท่าเมล็ดงาโดยปราศจากลึงคะเลย ที่รอบด้านมีลึงคะตั้งเรียงราย—องค์แล้วองค์เล่า—กโรศะแล้วกโรศะ ตราบเท่าที่แผ่นดินทอดยาวไป”

तिलान्तरम्a sesame-seed’s gap (even a tiny interval)
तिलान्तरम्:
Karma (Measure/extent)
TypeNoun
Rootतिल + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र ‘तिलमात्र-अन्तरम्’ इत्यर्थे (अल्पपरिमाण)
not
:
Pratishedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
देविO Goddess
देवि:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootदेवि (सम्बोधन-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन
अस्तिthere is
अस्ति:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
विनाwithout
विना:
Apadana (Exclusion/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअपादानार्थक/वर्जनार्थक अव्यय (without), उपपद-योगे द्वितीया
लिङ्गम्a liṅga (Śiva-emblem)
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/हेतौ अव्यय (indeed/for)
कुत्रचित्anywhere
कुत्रचित्:
Adhikarana (Indefinite location)
TypeIndeclinable
Rootकुत्रचित् (अव्यय)
Formअनिश्चित-देशवाचक अव्यय (anywhere)
एकैकम्each and every (single)
एकैकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक + एक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—द्वन्द्व (एकं च एकं च = each single) विशेषणम् (लिङ्गस्य)
परितःall around
परितः:
Adhikarana (Circumstantial)
TypeIndeclinable
Rootपरितः (अव्यय)
Formपरिसरवाचक अव्यय (around/on all sides)
लिङ्गम्a liṅga
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
क्रोशम्a krośa (distance measure)
क्रोशम्:
Karma (Measure/extent)
TypeNoun
Rootक्रोश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; परिमाणवाचक
क्रोशम्krośa by krośa
क्रोशम्:
Karma (Measure/extent)
TypeNoun
Rootक्रोश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (distribution)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (and)
यावत्as far as
यावत्:
Avadhi (Limit/extent)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formपरिमाण/अवधिवाचक अव्यय (as far as/so long as)
निः(textually uncertain) prefix ‘nis-/without/entirely’
निः:
Sambandha (Prefix/particle)
TypeIndeclinable
Rootनिः (उपसर्ग/अव्यय)
Formउपसर्गरूप अव्यय; अत्र पाठभेद/संदिग्धपाठः—‘यावन्निः/यावन्न’ इत्यादि सम्भाव्य; अर्थतः ‘निः’ = ‘without/entirely’ (prefix)

Śiva (Pinākadhṛk), speaking to Gaurī

Tirtha: Kāśī as Liṅga-kṣetra (within Pañcakrośa)

Type: kshetra

Scene: Śiva explains to Devī that Kāśī is so filled with liṅgas that no tiniest gap remains; the landscape appears as a sacred mandala studded with countless liṅgas—at ghats, under trees, in courtyards—extending krośa by krośa, shimmering with divine presence.

Ś
Śiva-liṅga
G
Gaurī
K
Kāśī-kṣetra
P
Pañcakrośa region

FAQs

Kāśī is envisioned as saturated with Śiva’s presence—devotion is supported by an all-pervading sacred iconography of liṅgas.

The Kāśī-kṣetra across its krośa-measures, aligned with the Pañcakrośa sacred circuit.

No explicit rite; it implies liṅga-darśana and worship as naturally available everywhere in Kāśī.