Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 53

दक्षस्य हि शुभोदर्कमिच्छन्प्रोवाच चेति वै । दधीचिरुवाच । दक्षप्रजापते दक्ष साक्षाद्धातृस्वरूपधृक्

dakṣasya hi śubhodarkamicchanprovāca ceti vai | dadhīciruvāca | dakṣaprajāpate dakṣa sākṣāddhātṛsvarūpadhṛk

ด้วยปรารถนาความสวัสดิมงคลแก่ทักษะ เขาจึงกล่าวขึ้นจริง ๆ ดธีจิกล่าวว่า: “โอ้ทักษะ ประชาบดี โอ้ทักษะ! ท่านทรงไว้ซึ่งรูปแท้ของธาตฤ ผู้สร้างสรรพสิ่งโดยตรง”

दक्षस्यof Dakṣa
दक्षस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ
शुभोदर्कम्auspicious outcome/result
शुभोदर्कम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशुभ + उदर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, कर्मधारय-समासः (शुभः उदर्कः), द्वितीया, एकवचन
इच्छन्wishing/desiring
इच्छन्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि
प्रोवाचsaid/spoke forth
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक-अव्यय (quotative)
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle), निश्चयार्थ/प्रसिद्ध्यर्थ
दधीचिःDadhīci
दधीचिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदधीचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
दक्षप्रजापतेO Dakṣa Prajāpati
दक्षप्रजापते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदक्ष + प्रजापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-समासः (दक्षः प्रजापतिः), सम्बोधन (Vocative), एकवचन
दक्षO Dakṣa
दक्ष:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
साक्षात्directly/in person
साक्षात्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
धातृस्वरूपधृक्bearing the very form of the Creator (Dhātṛ/Brahmā)
धातृस्वरूपधृक्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधातृ + स्वरूप + धृक्/धृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, बहुपद-तत्पुरुष-समासः (धातुः स्वरूपं धत्ते इति), प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (त्वम्/दक्षः)

Dadhīci

Scene: Sage Dadhīci stands before Dakṣa, palms slightly raised in counsel; Dakṣa seated as ritual patron; surrounding ṛṣis and devas listen; the atmosphere is poised for moral instruction.

D
Dadhīci
D
Dakṣa Prajāpati
D
Dhātṛ (Creator, Brahmā implied)

FAQs

The wise counsel even the powerful toward auspiciousness; authority should align with cosmic order (dhātṛ-svarūpa) and dharma.

None is specified in this verse; it is a dialogue within the Dakṣa-yajña narrative.

No direct prescription; the verse introduces advisory speech intended to secure the ‘śubhodarka’ (auspicious outcome) of the rite.