Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 51

अनीश्वरांस्ततो वेधा व्याजं कृत्वा गृहं ययौ । दधीचिरथ संवीक्ष्य सर्वांस्त्रैलोक्यवासिनः

anīśvarāṃstato vedhā vyājaṃ kṛtvā gṛhaṃ yayau | dadhīciratha saṃvīkṣya sarvāṃstrailokyavāsinaḥ

ครั้นแล้วเวธา ผู้สร้างสรรพสิ่ง เห็นว่าพวกเขาปราศจากอีศวร จึงอ้างเหตุแล้วกลับสู่เรือนของตน ต่อมา ดธีจิได้พินิจดูเหล่าผู้อาศัยในไตรโลกทั้งสิ้น—

अनीश्वरान्those without a lord/masterless
अनीश्वरान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअन् + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (त्रैलोक्यवासिनः/जनान् इत्यर्थे)
ततःthen
ततः:
Adhikarana (Adverbial/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक/क्रमवाचक
वेधाthe Creator (Brahmā)
वेधा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवेधस्/वेधा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (ब्रह्मा)
व्याजम्a pretext
व्याजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्याज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया
गृहम्home
गृहम्:
Karma (Goal as object/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ययौwent
ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
दधीचिःDadhīci
दधीचिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदधीचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय, अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
संवीक्ष्यhaving observed
संवीक्ष्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + वीक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया
सर्वान्all
सर्वान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (त्रैलोक्यवासिनः)
त्रैलोक्यवासिनःinhabitants of the three worlds
त्रैलोक्यवासिनः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य + वासिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-तत्पुरुष-समासः (त्रैलोक्ये वसन्ति इति), प्रथमा, बहुवचन

Narrator (Skanda-to-Agastya frame implied; verse is mid-sentence continuing into the next)

Scene: Brahmā (Vedhā) looks over the assembly, perceives the missing presence of Īśvara, and turns away with composed gravity; Dadhīci stands observing the three worlds’ beings gathered.

B
Brahmā (Vedhā)
Ī
Īśvara (Śiva, implied)
D
Dadhīci
T
Trailokya

FAQs

A sacrifice that excludes the Supreme Lord becomes spiritually defective; devotion and reverence are essential to dharma.

No specific tīrtha is named; the verse critiques an ‘anīśvara’ yajña (a rite excluding the Lord).

Implicitly, a yajña should not be conducted while excluding Īśvara; otherwise even cosmic authorities withdraw.