Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 32

क्षतात्संत्राणनात्क्षत्रं तत्क्वास्मिन्प्रलयप्रिये । वैश्योपि न भवेदेष सदा निर्धनचेष्टनः

kṣatātsaṃtrāṇanātkṣatraṃ tatkvāsminpralayapriye | vaiśyopi na bhavedeṣa sadā nirdhanaceṣṭanaḥ

คำว่า ‘กษัตระ’ มาจากการคุ้มครองผู้บาดเจ็บ—แต่สิ่งนั้นอยู่ที่ไหนในผู้นี้ ผู้ยินดีในปรลัย? เขาก็มิใช่ไวศยะ เพราะเขาประพฤติราวคนไร้ทรัพย์อยู่เสมอ.

क्षतात्from harm/injury
क्षतात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootkṣata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; (क्षत = injury/harm)
संत्राणनात्from protecting
संत्राणनात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootsaṃtrāṇa (त्रै/त्रा धातु, भाव)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; भाववाचक (act of protection)
क्षत्रम्kshatra (royal power)
क्षत्रम्:
Pratipādya (Definition term/प्रतिपाद्य)
TypeNoun
Rootkṣatra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
तत्that
तत्:
Anuvada (Anaphoric/अनुवाद)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम
क्वwhere?
क्व:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootkva (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक अव्यय (where?)
अस्मिन्in this (one)
अस्मिन्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
प्रलयप्रियेin one fond of destruction
प्रलयप्रिये:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpralaya + priya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रलयस्य प्रियः)
वैश्यःa Vaishya
वैश्यः:
Pratishedhya (Negated predicate/निषेध्य)
TypeNoun
Rootvaiśya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (also/even)
not
:
Nishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक निपात
भवेत्would be
भवेत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
एषःthis (one)
एषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rooteṣa (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time: always)
निर्धनचेष्टनःacting like a pauper/with poor means
निर्धनचेष्टनः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnirdhana + ceṣṭana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मधारयः (निर्धनः चेष्टनः/चेष्टनवान्)

Dakṣa (as reported in Skanda’s narration)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A didactic tableau: on one side, a king protects the wounded (kṣatra definition); on the other, Śiva as Kāla stands serene amid symbols of dissolution; below, a simple ascetic with no possessions contrasts with merchant wealth—showing the Lord beyond all.

Ś
Śiva (implied)
D
Dakṣa
K
Kṣatra (duty)
V
Vaiśya (class)

FAQs

When ego argues from social definitions, it misreads divine functions; dharma requires reverence and discernment, not contempt.

No specific tīrtha is mentioned; the verse belongs to the Kāśī Māhātmya corpus that frames such teachings within Kāśī’s sanctity.

None.