Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 89

काश्यां यो राजधान्यां मे हित्वा मामन्यमर्चयेत् । स वराकोल्पधीर्मुष्टोऽल्पतुष्टिर्मुक्तिवर्जितः

kāśyāṃ yo rājadhānyāṃ me hitvā māmanyamarcayet | sa varākolpadhīrmuṣṭo'lpatuṣṭirmuktivarjitaḥ

ในกาศี นครหลวงของเรา ผู้ใดละทิ้งเราแล้วไปบูชาอื่น ผู้นั้นน่าเวทนา—ปัญญาน้อย ตระหนี่ พอใจเพียงเล็กน้อย และปราศจากโมกษะ

काश्याम्in Kāśī
काश्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
राजधान्याम्in the capital city
राजधान्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootराजधानी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; काशी-विशेषणभावे
मेmy
मे:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन (enclitic)
हित्वाhaving abandoned
हित्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
TypeIndeclinable
Rootहा (धातु) → हित्वा (क्त्वान्त)
Formअव्ययभावे कृदन्त (क्त्वा/gerund): ‘त्यक्त्वा/having abandoned’
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd), एकवचन
अन्यम्another (deity)
अन्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘अन्यं (देवम्)’
अर्चयेत्should worship
अर्चयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्च् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
वराकःwretched, pitiable
वराकः:
Kriya (Predicate adjective/विधेय)
TypeAdjective
Rootवराक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अल्पधीःof little understanding
अल्पधीः:
Kriya (Predicate adjective/विधेय)
TypeAdjective
Rootअल्पधी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः ‘अल्पा धीः यस्य’ (बहुव्रीह्यर्थेऽपि प्रयोगः)
मुष्टःrobbed, deprived
मुष्टः:
Kriya (Predicate adjective/विधेय)
TypeAdjective
Rootमुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मुṣ्/मुṣ् ‘स्तेये’)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘लुप्त/robbed’
अल्पतुष्टिःhaving little satisfaction
अल्पतुष्टिः:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeNoun
Rootअल्पतुष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः ‘अल्पा तुष्टिः’
मुक्तिवर्जितःdevoid of liberation
मुक्तिवर्जितः:
Kriya (Predicate adjective/विधेय)
TypeAdjective
Rootमुक्ति + वर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वृज्/वर्ज्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः ‘मुक्त्या वर्जितः’ (मुक्तिरहितः)

Śiva (Devadeva)

Tirtha: Kāśī (Śiva-rājadhānī)

Type: kshetra

Scene: A pilgrim in Kāśī turns away from a radiant Śiva shrine toward a lesser, glittering distraction; the scene carries a cautionary tone—small gains contrasted with the looming promise of liberation.

Ś
Śiva
K
Kāśī
M
Mukti (liberation)

FAQs

Kāśī is portrayed as Śiva’s own domain; turning away from Śiva there is depicted as spiritual folly that obstructs liberation.

Kāśī, described as Śiva’s rājadhānī (royal city).

An implicit prescription of prioritizing Śiva-arcana in Kāśī rather than diverting worship away from Śiva within that sacred sphere.