Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 58

सुनेदिष्ठं करोत्येव स्वयंवर्त्मोपदेशयन् । क्वाहं तत्र वने बालश्चिंताकुलितमानसः । क्व तापसः स यो मां वै सूदिश्येह चानयत्

sunediṣṭhaṃ karotyeva svayaṃvartmopadeśayan | kvāhaṃ tatra vane bālaściṃtākulitamānasaḥ | kva tāpasaḥ sa yo māṃ vai sūdiśyeha cānayat

พระองค์ทรงทำให้หนทางของผู้คนประเสริฐยิ่ง ด้วยทรงสั่งสอนมรรคาด้วยพระองค์เอง “ครั้งนั้นเรามีที่ใด—เป็นเพียงเด็กน้อยในป่า ใจรุมเร้าด้วยความกังวล—แล้วตบะผู้ใดเล่าที่ชี้ทางอันถูกต้องและพาเรามาถึงที่นี่”

सु-नेदिष्ठम्the very best/most proper (path)
सु-नेदिष्ठम्:
Karman (कर्म)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + नेदिष्ठ (प्रातिपदिक; superlative of ‘near/right’)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया/प्रथमा, एकवचनम्; तमप्-प्रत्ययान्त (superlative); क्रियाविशेषणवत् प्रयोगः
करोतिmakes, does
करोति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
एवindeed, just
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis)
स्वयम्-वर्त्म-उपदेशयन्himself instructing (showing) the path
स्वयम्-वर्त्म-उपदेशयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootस्वयम् (अव्यय) + वर्त्मन् (प्रातिपदिक) + उपदेशयन् (कृदन्त; उप-दिś्/दिश् धातु, causative)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle)
क्वwhere?
क्व:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचनम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
वनेin the forest
वने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम्
बालःa boy
बालः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
चिन्ता-आकुलित-मानसःwhose mind was troubled by worry
चिन्ता-आकुलित-मानसः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootचिन्ता (प्रातिपदिक) + आकुलित (कृदन्त; आकुल्/कुल् धातु) + मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः; विशेषण (‘mind agitated by worry’)
क्वwhere?
क्व:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय
तापसःthe ascetic
तापसः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतापस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
सःthat (one), he
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम् (relative pronoun)
माम्me
माम्:
Karman (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया, एकवचनम्
वैindeed
वै:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/assertion)
सु-उदिश्यhaving well directed/pointed out (the way)
सु-उदिश्य:
Kriya (क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootसु (अव्यय/उपसर्ग) + उदिश्य (कृदन्त; उ-दिś्/दिश् धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
आनयत्brought, led
आनयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आ-उपसर्गयुक्त

Tvaṣṭṛ’s son (tvāṣṭraḥ), recalling the ascetic guide as Śiva’s instrument/form

Tirtha: Kāśikā (as the guided destination)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka-sages (frame assumed; not explicit)

Scene: A worried boy lost in a forest is approached by a radiant ascetic with kamaṇḍalu and staff, pointing the way; the path opens toward the luminous city of Kāśī in the distance.

Ś
Śiva (implied as the true guide)
T
tāpasa (ascetic guide)
K
Kāśī (implied destination)

FAQs

The Lord guides seekers from confusion to the right path—often through a human-looking teacher or ascetic.

Kāśī is implied as the ‘here’ reached by divine guidance, central to the Kāśī Khaṇḍa pilgrimage ethos.

No formal rite; the emphasis is on receiving instruction (upadeśa) and following the shown path.