Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 42

ततस्त्रैविष्टपीदृष्टि निर्मलीकृत पुष्कलम् । तीर्थं पिलिपिलाख्यं वै मनोमलविनाशनम्

tatastraiviṣṭapīdṛṣṭi nirmalīkṛta puṣkalam | tīrthaṃ pilipilākhyaṃ vai manomalavināśanam

ถัดไปมีทิรถะอุดมชื่อ “ปิลิปิลา” อันถูกทำให้บริสุทธิ์อย่างยิ่งด้วยทัศนะของเหล่าเทวะแห่งสวรรค์ เป็นผู้ทำลายมลทินแห่งใจ

ततःthen; thereafter
ततः:
Adhikarana (Context/Setting)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमान्वय-क्रियाविशेषणम्
त्रैविष्टपीदृष्टिthe sight/vision of heaven (Svarga)
त्रैविष्टपीदृष्टि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रैविष्टप (प्रातिपदिक) + दृष्टि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: त्रैविष्टपस्य दृष्टिः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
निर्मलीकृतpurified
निर्मलीकृत:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootनिर्मलीकृत (कृ धातोः क्त-प्रत्ययान्त; उपसर्ग: निर् + मली)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP) 'निर्मलीकृत' = purified; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
पुष्कलम्abundant; great
पुष्कलम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपुष्कल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्
तीर्थम्a tīrtha
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
पिलिपिलाख्यम्named Pilipila
पिलिपिलाख्यम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपिलिपिल (प्रातिपदिक) + आख्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नामधारक: पिलिपिल इति आख्या यस्य); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphasis)
मनोमलविनाशनम्destroyer of the mind’s impurity
मनोमलविनाशनम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमनस् (प्रातिपदिक) + मल (प्रातिपदिक) + विनाशन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: मनसः मलस्य विनाशनम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha: Pilipilā

Type: ghat

Listener: Agastya

Scene: A tīrtha shimmering with a sense of celestial attention—subtle devas in the sky casting a purifying gaze; pilgrims feel their minds lighten and clear.

S
Skanda
P
Pilipilā Tīrtha
D
Devas (Traiviṣṭapa)
K
Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

True tīrtha-benefit is inner: the holy place is praised for cleansing mental defilements, not only external sins.

Pilipilā Tīrtha.

No explicit rite is stated; the verse highlights the tīrtha’s innate power to purify the mind.