Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 4

विप्णुपादोदके तीर्थे वारिकार्यं करोति यः । व्यतीपातेन नियतं भूयः सांसारिकी गतिः

vipṇupādodake tīrthe vārikāryaṃ karoti yaḥ | vyatīpātena niyataṃ bhūyaḥ sāṃsārikī gatiḥ

ผู้ใดประกอบพิธีบูชาน้ำ (ตัรปณะ) ณ ตีรถะปาโททกะ อันเป็นน้ำจากพระบาทของพระวิษณุ หากกระทำในกาลวิยตีปาตะอันอัปมงคล ผู้นั้นย่อมต้องกลับตกสู่การเวียนว่ายในสังสารวัฏอีกแน่นอน

विष्णुपादोदकेin the water of Viṣṇu’s feet (pādodaka)
विष्णुपादोदके:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (विष्णोः पादस्य उदकम्)
तीर्थेat the sacred ford/place of pilgrimage
तीर्थे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
वारिकार्यम्a water-rite / water-offering act
वारिकार्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवारि (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (वारिणा/वारिसम्बन्धि कार्यम्)
करोतिdoes, performs
करोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
यःwho (he who)
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम
व्यतीपातेनby/through the (inauspicious) vyatīpāta (astral conjunction)
व्यतीपातेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootव्यतीपात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
नियतंcertainly, inevitably
नियतं:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनियत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbially: ‘certainly/inevitably’)
भूयःagain, further
भूयः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (प्रातिपदिक/अव्ययीभावार्थे)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
सांसारिकीworldly, pertaining to saṃsāra
सांसारिकी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसांसारिक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘गतिः’ इत्यस्य विशेषणम्
गतिःcourse, destiny, state
गतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Skanda (contextual continuation)

Tirtha: Viṣṇupādodaka-tīrtha

Type: ghat

Scene: A pilgrim at a Kāśī tīrtha pours water offerings (tarpaṇa) into a small shrine-basin marked by Viṣṇu’s footprints; the sky shows ominous astral conjunctions indicating Vyatīpāta, while priests gesture to stop and redirect the rite.

V
Viṣṇu-pādodaka tīrtha
V
Vyatīpāta

FAQs

Purāṇic dharma stresses not only the act but its proper timing and propriety; ritual performed wrongly can negate or reverse spiritual benefit.

Viṣṇu-pādodaka tīrtha in Kāśī.

Performing vāri-kārya (water rites such as tarpaṇa/udaka offerings) with caution regarding the Vyatīpāta period.