Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 30

ततः सांख्याख्य तीर्थं च सांख्येश्वर समीपतः । तत्तीर्थसेवनात्पुंसां सांख्ययोगः प्रसीदति

tataḥ sāṃkhyākhya tīrthaṃ ca sāṃkhyeśvara samīpataḥ | tattīrthasevanātpuṃsāṃ sāṃkhyayogaḥ prasīdati

ถัดไปมีตีรถะชื่อสางขยะ ตั้งอยู่ใกล้สางขเยศวร ด้วยการไปพึ่งพาและบำเพ็ญบริการ ณ ตีรถะนั้น หนทางสางขยะโยคะแห่งปัญญาแยกแยะย่อมแจ่มชัดและเกื้อกูลแก่ผู้นั้น

ततःthen; thereafter
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, अपादान/क्रमवाचक (then/from there)
सांख्याख्यम्named Sāṃkhya
सांख्याख्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसांख्य (प्रातिपदिक) + आख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; 'तीर्थम्' इत्यस्य विशेषण (neuter nom/acc sg)
तीर्थम्sacred ford
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (neuter nom/acc sg)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)
सांख्येश्वरSāṃkhyeśvara (name of Śiva)
सांख्येश्वर:
Sambandha (Reference/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसांख्य (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषसमासान्त प्रातिपदिक; अत्र 'सांख्येश्वर' इति नाम (proper noun stem)
समीपतःnear
समीपतः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमीपतः (अव्यय)
Formअव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb), स्थानवाचक (near/by)
तत्of that
तत्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; 'तीर्थ' इत्यस्य निर्देश (of that)
तीर्थसेवनात्from serving the tīrtha
तीर्थसेवनात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक) + सेवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति, एकवचन (ablative singular); हेत्वर्थ (cause: from/through)
पुंसाम्of men
पुंसाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपुंस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन (genitive plural)
सांख्ययोगःSāṃkhya-yoga
सांख्ययोगः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसांख्य (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (nominative singular)
प्रसीदतिbecomes favorable; is attained
प्रसीदति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+सद् (धातु)
Formलट्-लकार (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person singular)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Sāṃkhya Tīrtha

Type: ghat

Scene: A quiet tīrtha beside a small Śiva shrine labeled ‘Sāṃkhyeśvara’; a seeker sits after bathing, counting tattvas on fingers, with a calm river backdrop.

S
Sāṃkhyatīrtha
S
Sāṃkhyeśvara
K
Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

Pilgrimage is not only for worldly merit—Kāśī’s tīrthas are said to support inner clarity and philosophical realization (viveka) associated with Sāṃkhya.

Sāṃkhyatīrtha, located near the shrine/linga known as Sāṃkhyeśvara in Kāśī.

Tīrtha-sevā—visiting, honoring, and engaging in devotional observance at the tīrtha.