Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 31

अंत्यजा अपि तद्राष्ट्रे शंखचक्रांकधारिणः । संप्राप्य वैष्णवीं दीक्षां दीक्षिता इव संबभुः

aṃtyajā api tadrāṣṭre śaṃkhacakrāṃkadhāriṇaḥ | saṃprāpya vaiṣṇavīṃ dīkṣāṃ dīkṣitā iva saṃbabhuḥ

แม้ชนผู้ต่ำต้อยในแว่นแคว้นนั้นก็ยังมีเครื่องหมายสังข์และจักรประทับกาย; ครั้นได้รับไวษณวทีกษาแล้ว ก็ปรากฏดุจผู้ผ่านพิธีทีกษิตโดยสมบูรณ์

अन्त्यजाःoutcastes; people of the lowest social group
अन्त्यजाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअन्त्यज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम् (Plural)
अपिeven; also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपातः (particle), समुच्चय/अपि-अर्थे ‘even/also’
तत्-राष्ट्रेin that kingdom
तत्-राष्ट्रे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + राष्ट्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम् (Singular); तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘of that’ + ‘kingdom’)
शङ्ख-चक्र-अङ्क-धारिणःbearing the marks/signs of conch and discus
शङ्ख-चक्र-अङ्क-धारिणः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of अन्त्यजाः)
TypeAdjective
Rootशङ्ख (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक) + अङ्क (प्रातिपदिक) + धारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम् (Plural); बहुपद-तत्पुरुषः (उपपद-समासः: ‘bearing marks of conch and discus’)
सम्प्राप्यhaving obtained
सम्प्राप्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण/Preceding action)
TypeVerb
Rootसम्-√प्राप् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having attained/after obtaining’
वैष्णवीम्Vaiṣṇava; pertaining to Viṣṇu
वैष्णवीम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of दीक्षाम्)
TypeAdjective
Rootवैष्णवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम् (Singular)
दीक्षाम्initiation
दीक्षाम्:
Karma (कर्म/Object of सम्प्राप्य)
TypeNoun
Rootदीक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम् (Singular)
दीक्षिताःinitiated
दीक्षिताः:
Karta (कर्ता/Predicate adjective of अन्त्यजाः)
TypeAdjective
Root√दिक्ष् (धातु) → दीक्षित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
इवas if; like
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्ययम् (comparative particle)
सम्बभुःthey became; they appeared
सम्बभुः:
Kriya (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootसम्-√भू (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम् (Plural)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa narrative, typically Skanda speaking to Agastya)

Tirtha: Kāśī-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: A dhārmic city-kingdom where even antyaja devotees bear śaṅkha and cakra emblems, standing in orderly lines near a shrine, faces serene, receiving blessings from a Vaiṣṇava ācārya.

Ś
Śaṅkha
C
Cakra
V
Vaiṣṇavī dīkṣā

FAQs

Devotion and initiation into Vaiṣṇava dharma are portrayed as accessible beyond social status, transforming identity through bhakti.

Kāśī-kṣetra’s spiritual inclusivity and transformative power as narrated in Kāśīkhaṇḍa.

Vaiṣṇavī dīkṣā (initiation) and the wearing/marking of śaṅkha and cakra emblems.