Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 13

हरेरायतनान्युच्चैः प्रतिसौधं पदेपदे । तस्य राज्ये समभवन्महाभाग्यनिधेः शिवे

harerāyatanānyuccaiḥ pratisaudhaṃ padepade | tasya rājye samabhavanmahābhāgyanidheḥ śive

ในแว่นแคว้นของเขา ศาสนสถานของพระหริผุดขึ้นสูงเด่น—หน้าทุกคฤหาสน์ ทุกย่างก้าว โอ้พระศิวา ในอาณาจักรของขุมทรัพย์แห่งมหาโชคชะตานั้น ความรุ่งเรืองเช่นนี้ได้บังเกิด

हरेःof Hari (Viṣṇu)
हरेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
आयतनानिshrines / temples
आयतनानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआयतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
उच्चैःhigh / loftily
उच्चैः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootउच्चैः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषणम् (adverb)
प्रति-सौधम्at each mansion
प्रति-सौधम्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय/उपसर्गसदृश) + सौध (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमासः; अव्ययत्वेन प्रयोगः — अर्थः ‘प्रत्येकं सौधम्’ (in/at each mansion)
पदेat every step
पदे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (पुनरुक्त्यर्थे)
पदेat every step
पदे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; पुनरुक्तिः (pade pade = everywhere)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
राज्येin (his) kingdom
राज्ये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
समभवन्came to be / arose
समभवन्:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-भू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्; ‘they came to be/occurred’
महाभाग्य-निधेःof the treasure of great fortune
महाभाग्य-निधेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + भाग्य (प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; तत्पुरुषः (महद् भाग्यं यस्य/महाभाग्यस्य निधिः) — सम्बोधन/सम्बन्धे; ‘of the treasure of great fortune’
शिवेin Śiva (i.e., in Kāśī/auspicious place)
शिवे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरणे (in Śiva’s [city]/in auspiciousness) — पाठानुसार

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Śivā (Pārvatī)

Scene: A panoramic sacred cityscape: every mansion crowned with a small Hari shrine; streets lined with flags and lamps; devotees moving from doorway to doorway in continuous worship; the address ‘O Śivā’ suggests a narrated marvel.

H
Hari
Ś
Śivā (Pārvatī)

FAQs

A dharmic, blessed reign expresses itself as public devotion—temples and sacred spaces flourish everywhere.

The verse praises widespread temple-building rather than naming a single tirtha; it sits within the Kāśī Khaṇḍa’s broader sanctification of sacred space.

Implicitly, the merit of establishing temples (devālaya-pratiṣṭhā) is celebrated, though no step-by-step rite is given.