Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 11

वासुदेवांघ्रियुगले चेतोवृत्तिं निधाय सः । चकार राज्यं निर्द्वंद्वं विष्वगीति विवर्जितम्

vāsudevāṃghriyugale cetovṛttiṃ nidhāya saḥ | cakāra rājyaṃ nirdvaṃdvaṃ viṣvagīti vivarjitam

เมื่อเขาตรึงความเคลื่อนไหวแห่งจิตไว้ที่คู่พระบาทของวาสุเทวะ เขาจึงครองราชย์อย่างไร้ความขัดแย้ง ปราศจากวิวาทและเสียงอื้ออึงแห่งศัตรูรอบด้าน

वासुदेवof Vāsudeva
वासुदेव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवासुदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषसम्बन्धे (genitive relation) — समासपूर्वपद; एकवचन-षष्ठी (6th case, singular) (समासाङ्ग)
अङ्घ्रि-युगलेin the pair of feet
अङ्घ्रि-युगले:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअङ्घ्रि (प्रातिपदिक) + युगल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अङ्घ्र्योः युगलम्)
चेतः-वृत्तिम्the mental activity
चेतः-वृत्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचेतस् (प्रातिपदिक) + वृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (चेतसः वृत्तिः)
निधायhaving placed
निधाय:
Kriya-viseshana (Conjunctive participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनि-धा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; उपसर्गः नि-; अर्थः ‘स्थापयित्वा/न्यस्य’ (having placed)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
चकारdid / performed
चकार:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
राज्यम्kingdom / rule
राज्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
निर्द्वन्द्वम्free from conflicts
निर्द्वन्द्वम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्द्वन्द्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (राज्यम्)
विष्वगीतिम्worldly songs (singing everywhere)
विष्वगीतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविष्वगीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (गीति = गीत/गान; विष्व- = सर्वत्र)
विवर्जितम्devoid of / free from
विवर्जितम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-वर्ज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (राज्यम्) — ‘वर्जितम्’ (devoid of)

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A serene king seated in a simple court, eyes lowered in meditation, mentally offering himself at Vāsudeva’s feet; around him the city is calm—no quarrel, no weapons raised, citizens in orderly prosperity.

V
Vāsudeva

FAQs

When rulership is anchored in devotion—mind fixed on the Lord—society becomes harmonious and conflict diminishes.

No specific tirtha is named; the line emphasizes bhakti within the Kāśī Khaṇḍa narrative frame.

Implicit practice of smaraṇa/dhyāna: fixing the mind upon Vāsudeva’s feet.