Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 79

इत्थं धर्मेश माहात्म्यं मया स्वल्पं निरूपितम् । धर्मपीठस्य माहात्म्यं सम्यक्को वेद कुंभज

itthaṃ dharmeśa māhātmyaṃ mayā svalpaṃ nirūpitam | dharmapīṭhasya māhātmyaṃ samyakko veda kuṃbhaja

ดังนี้เราได้พรรณนามหิมาแห่งธรรมเมศะไว้เพียงย่อ ๆ แต่ผู้ใดเล่า โอ้กุมภชะ จะรู้มหิมาอันแท้จริงแห่งธรรมปีฐะได้โดยครบถ้วน

इत्थम्thus
इत्थम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
धर्मेशO Dharmeśa
धर्मेश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootधर्मेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
माहात्म्यम्greatness
माहात्म्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमाहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3), एकवचन; सर्वनाम
स्वल्पम्a little
स्वल्पम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वल्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण
निरूपितम्has been described
निरूपितम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + रूप् (धातु) → निरूपित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP), कर्मणि प्रयोग (passive sense)
धर्मपीठस्यof the Dharma-seat (Dharmapīṭha)
धर्मपीठस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधर्म + पीठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष
माहात्म्यम्greatness
माहात्म्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमाहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
सम्यक्properly / fully
सम्यक्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
कःwho?
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम (interrogative)
वेदknows
वेद:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान/present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
कुम्भजO Kumbhaja (Agastya)
कुम्भज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकुम्भ + ज (प्रातिपदिक); कुम्भात् जातः
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; पञ्चमी-तत्पुरुष (born from a pot)

Skanda (deduced, addressing Agastya)

Tirtha: Dharmeśvara / Dharma-pīṭha

Type: kshetra

Listener: Kumbhaja (Agastya)

Scene: A sage-narrator gestures modestly, indicating he has spoken only a little; behind him, a symbolic ‘Dharma-seat’ (pīṭha) near a Śiva shrine radiates, suggesting immeasurable sanctity beyond words.

D
Dharmeśa/Dharmeśvara
D
Dharma-pīṭha
A
Agastya (Kumbhaja)

FAQs

Even extensive praise only hints at Kāśī’s dharma-seat; its sanctity is presented as ultimately immeasurable.

Dharmeśa and the broader ‘Dharma-pīṭha’ of Kāśī (the sacred seat/foundation of Dharma).

No direct rite is prescribed; the verse serves as a concluding doxology emphasizing the site’s boundless māhātmya.