Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 46

यक्षकर्दम इत्येष समस्तसुरवल्लभः । अनुलिप्याथ कुसुमैरर्चयेद्वच्मि तान्यपि

yakṣakardama ityeṣa samastasuravallabhaḥ | anulipyātha kusumairarcayedvacmi tānyapi

เนื้อเจิมนี้ชื่อว่า ‘ยักษะ-กรฺทมะ’ เป็นที่รักของเทพทั้งปวง ครั้นเจิมแด่เทวรูปแล้ว พึงบูชาด้วยดอกไม้; ดอกไม้เหล่านั้นเราจักกล่าวต่อไป

yakṣa-kardamaḥyakṣa-kardama (the paste)
yakṣa-kardamaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyakṣa (प्रातिपदिक) + kardama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषसमासः
itithus/so called
iti:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-उक्त्यर्थक (quotative)
eṣaḥthis
eṣaḥ:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम
samasta-sura-vallabhaḥbeloved of all the gods
samasta-sura-vallabhaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsamasta (प्रातिपदिक) + sura (प्रातिपदिक) + vallabha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (samastānāṃ surāṇāṃ vallabhaḥ)
anulipyahaving anointed/applied
anulipya:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootanu√lip (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
Formअव्ययकृदन्त (gerund/क्त्वान्त), पूर्वकालिक क्रिया: ‘anointing/having anointed’
athathen
atha:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक (then/thereupon)
kusumaiḥwith flowers
kusumaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootkusuma (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन
arcayetshould worship
arcayet:
Vidhi (Injunctive action/विधेय)
TypeVerb
Root√arc (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
vacmiI say
vacmi:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st), एकवचन
tānithose (things)
tāni:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), बहुवचन; सर्वनाम
apialso
api:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; अपि (also)

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha: Avimukta-Kāśī

Type: kshetra

Listener: Disciple/querent (addressed earlier)

Scene: After anointing the liṅga with dark fragrant yakṣa-kardama, the worshipper lifts a basket of fresh flowers; devas subtly appear in the background as luminous presences, indicating the paste is 'beloved of all gods'.

Y
Yakṣa-kardama
S
Sura (devas)
A
Arcana (worship)
K
Kusuma (flowers)

FAQs

Right sequence in worship—anointing followed by floral offering—cultivates reverence and completeness in devotion.

The broader glorification is of dharma-practice in Kāśī as taught in the Kāśīkhaṇḍa.

Apply yakṣa-kardama as unguent, then perform flower-arcana; the next verses enumerate suitable flowers.