Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 21

भर्तुर्व्ययेपि वैधव्यं क्षणमात्रमपीह न । मम भावि महादेव पातिव्रत्यं च यातु मा

bharturvyayepi vaidhavyaṃ kṣaṇamātramapīha na | mama bhāvi mahādeva pātivratyaṃ ca yātu mā

แม้สวามีของข้าพเจ้าจะล่วงลับไปก็ตาม ขอให้ความเป็นหม้ายไม่บังเกิดแก่ข้าพเจ้า ณ ที่นี้แม้เพียงชั่วขณะ ข้าแต่มหาเทวะ ขอให้ปาติวรัตยะ—ความซื่อสัตย์ต่อสวามี—อย่าได้พรากจากข้าพเจ้าในกาลภายหน้า

भर्तुःof (my) husband
भर्तुः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
व्ययेin the death (loss)
व्यये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootव्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘व्यय’ = नाश/विनाश (death, loss)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अपि-कारक-अव्ययम् (even/also)
वैधव्यम्widowhood
वैधव्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवैधव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
क्षणमात्रम्even for a mere moment
क्षणमात्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षण-मात्र (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः ‘क्षणस्य मात्रम्’ (only a moment)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअपि-कारक-अव्ययम् (even)
इहhere
इह:
Desha (Place/देश)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेश/प्रसङ्गवाचक-अव्ययम् (here/in this life)
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation)
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
भाविfuture, forthcoming
भावि:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभाविन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘भावि’ = भविष्यत्/आगामि (future); अत्र ‘मम (भविष्यत्)’ इति विशेषणवत्
महादेवO Mahādeva
महादेव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा-देव (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचनम्; कर्मधारयः ‘महान् देवः’
पातिव्रत्यम्wifely fidelity, devotion to husband
पातिव्रत्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपातिव्रत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘पतिव्रता-भावः’
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक-अव्ययम्
यातुmay it go/come to pass
यातु:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
माnot (lest)
मा:
Pratishedha (Prohibition/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम् (prohibitive particle)

Pulomā’s daughter (Paulomī)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Sages/devotees

Scene: A devotee-woman prays to Mahādeva for unbroken saubhāgya and unwavering fidelity; the scene balances tenderness and anxiety, with Śiva’s protective presence.

M
Mahādeva (Śiva)
P
Pātivratya

FAQs

It emphasizes the puranic virtue of steadfast fidelity and seeking divine protection for auspicious household life.

The vow-and-boon narrative is situated in Kāśī-khaṇḍa, implying Kāśī’s special power to fulfill dharmic aspirations.

No ritual act is specified in this verse; it is a boon-request connected to the forthcoming vrata teaching.