Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 66

कृत्वोपायशतं तैस्तु दिवोदासस्य संभ्रमे । यदैकोपि समर्थो न तदा तत्रैव संस्थितम्

kṛtvopāyaśataṃ taistu divodāsasya saṃbhrame | yadaikopi samartho na tadā tatraiva saṃsthitam

ด้วยความร้อนรนเพราะทิพโวทาสะ พวกเขาลองอุบายเป็นร้อยประการ; ครั้นเมื่อแม้สักอย่างก็ไม่สำเร็จ จึงตั้งมั่นอยู่ ณ ที่นั้นเองไม่จากไป

कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), धातु: कृ; पूर्वकालिकक्रिया (having done)
उपाय-शतम्a hundred means/remedies
उपाय-शतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउपाय (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (उपायानां शतम् = a hundred of means)
तैःby them
तैः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; सर्वनाम
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेषार्थ
दिवोदासस्यof Divodāsa
दिवोदासस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदिवोदास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; स्वनाम
संभ्रमेin agitation/haste
संभ्रमे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंभ्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
यदाwhen
यदा:
Sambandha (Temporal connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-सम्बन्धबोधक (temporal conjunction)
एकःone
एकः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; संख्याविशेषण
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), अपि=even/also
समर्थःcapable
समर्थः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
तदाthen
तदा:
Sambandha (Temporal adverb/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (then)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात (emphasis)
संस्थितम्remained/was stationed
संस्थितम्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; धातु: स्था (to stand) उपसर्ग: सम्

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Scene: A group of divine or eminent beings, thwarted by Divodāsa’s influence, pause in Kāśī—faces tense yet resolute—amid ghāṭs and temple silhouettes, deciding to remain and seek a higher remedy.

D
Divodāsa

FAQs

When ordinary efforts fail, steadfastness and turning toward higher dharma become the proper course.

Kāśī (Vārāṇasī) is the implied sacred setting within the Kāśīkhaṇḍa narrative.

No specific ritual is prescribed here; it sets up the shift from worldly ‘upāyas’ to devotional worship.