Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 57

कालेश्वरं महालिंगं गंगायाः पश्चिमोत्तरे । प्रणम्य कालपाशेन नो बध्येत कदाचन

kāleśvaraṃ mahāliṃgaṃ gaṃgāyāḥ paścimottare | praṇamya kālapāśena no badhyeta kadācana

เมื่อกราบนมัสการกาเลศวร มหาลึงค์ซึ่งตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือแห่งคงคา ผู้นั้นย่อมไม่ถูกบ่วงแห่งกาละ (ความตาย) ผูกมัดในกาลใดๆ

kāleśvaramKāleśvara
kāleśvaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘कालस्य ईश्वरः’
mahāliṃgamthe great liṅga
mahāliṃgam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + liṅga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मधारयः ‘महच्च तत् लिङ्गम्’
gaṃgāyāḥof the Gaṅgā
gaṃgāyāḥ:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootgaṃgā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
paścimottarein the northwest
paścimottare:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootpaścima (प्रातिपदिक) + uttara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; द्वन्द्व-समासः (दिशोः) ‘पश्चिमे च उत्तरे च’ → ‘पश्चिमोत्तरे’ (locative)
praṇamyahaving bowed (to)
praṇamya:
Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra√nam (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), ‘having bowed’
kālapāśenaby the noose of Time (Death)
kālapāśena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक) + pāśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘कालस्य पाशः’
naḥnot
naḥ:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle: not)
badhyetawould be bound
badhyeta:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√bandh (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि-प्रयोगः (passive sense) ‘would be bound’
kadācanaever; at any time
kadācana:
Kala-adhikarana (Time adjunct/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootkadācana (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb of time: ever/at any time)

Skanda (contextual, Kāśīkhaṇḍa narration)

Tirtha: Kāleśvara

Type: kshetra

Scene: A great liṅga shrine marked as ‘Kāleśvara’; the Gaṅgā flows nearby; a devotee bows, while a symbolic noose (pāśa) dissolves into light above the liṅga, indicating release from Time’s bondage.

K
Kāleśvara
G
Gaṅgā
K
Kālapāśa (noose of Time/Death)

FAQs

Śiva as Kāleśvara transcends Time; surrender to him in Kāśī is taught as liberation from fear and bondage to mortality.

Kāleśvara Mahāliṅga, located in the north-west direction relative to the Gaṅgā within the sacred landscape of Kāśī.

Praṇāma (reverential bowing) to Kāleśvara is specified as the key act yielding the stated merit.