Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 69

तज्जलक्रीडनस्थानं मम प्रीतिकरं महत् । अमुष्मिन्राजसदने जाड्यहृज्जलपूरितम्

tajjalakrīḍanasthānaṃ mama prītikaraṃ mahat | amuṣminrājasadane jāḍyahṛjjalapūritam

สถานที่กีฬาน้ำนั้นเองเป็นที่ชื่นพระทัยของเราอย่างยิ่ง; ในราชนิเวศนั้นเต็มด้วยน้ำที่ขจัดความทึบชาของดวงใจ

तत्that
तत्:
Visheshana (Determiner/विशेषण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देशार्थ-सर्वनाम
जलक्रीडनस्थानम्the place for playing in water
जलक्रीडनस्थानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल + क्रीडन + स्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (जले क्रीडनस्य स्थानम्)
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
प्रीतिकरम्pleasure-giving
प्रीतिकरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रीति + कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (स्थानस्य); तत्पुरुषः (प्रीतिं करोति)
महत्great
महत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (स्थानस्य)
अमुष्मिन्in that (aforementioned)
अमुष्मिन्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअमुषद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; दूरनिर्देश-सर्वनाम
राजसदनेin the king's palace/house
राजसदने:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootराज + सदन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः (राज्ञः सदनम्)
जाड्यहृत्removing dullness
जाड्यहृत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजाड्य + हृत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूपेण समासाङ्गम्; तत्पुरुषः (जाड्यं हरति)
जलपूरितम्filled with water
जलपूरितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजल + पूरित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पॄ/पूर्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), विशेषणम् (स्थानस्य); तत्पुरुषः (जलेन पूरितम्)

Śiva

Tirtha: Jñānavāpī (jalakrīḍā-sthāna)

Type: kund

Listener: Implied interlocutor(s) in Kāśī-māhātmya frame

Scene: A ‘royal abode’ precinct around the well; the water appears dark-blue yet luminous, symbolically washing away heaviness from a devotee’s heart as Śiva’s presence sanctifies the space.

K
Kāśī (Vārāṇasī)
J
Jñānavāpī (implied)

FAQs

Holy places in Kāśī are portrayed as spiritually therapeutic—removing inner dullness and awakening clarity of heart.

The water-sport site associated with Jñānavāpī/Jñāna-tīrtha within Kāśī’s sacred precincts.

Engaging with the tīrtha-water (by contact/usage) is praised for dispelling jāḍya (torpor) from the heart.