Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 47

गौरीकुंडं यथा तत्र हंसतीर्थं च निर्मलम् । यथा मधुस्रवा गंगा काश्यां तदखिलं तथा

gaurīkuṃḍaṃ yathā tatra haṃsatīrthaṃ ca nirmalam | yathā madhusravā gaṃgā kāśyāṃ tadakhilaṃ tathā

ดังที่ที่นั่นมีคุรีกุณฑะและหังสตีรถะอันบริสุทธิ์ และดังที่คงคาไหลหวานดุจน้ำผึ้งอยู่ที่นั่น ฉันใด ในกาศีก็มีทั้งหมดฉันนั้น

गौरीकुण्डम्Gaurī-kuṇḍa (Gaurī’s pond)
गौरीकुण्डम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगौरी (प्रातिपदिक) + कुण्ड (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: गौर्याः कुण्डम्; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
यथाjust as
यथा:
Sambandha (Comparison/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (comparative: 'as/just as')
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Place/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: 'there')
हंसतीर्थम्Haṃsa-tīrtha
हंसतीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहंस (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: हंसस्य तीर्थम्; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction: 'and')
निर्मलम्pure
निर्मलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्मल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of तीर्थम्/कुण्डम्)
यथाjust as
यथा:
Sambandha (Comparison/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (comparative)
मधुस्रवाhoney-flowing
मधुस्रवा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमधु (प्रातिपदिक) + स्रवा (√स्रु धातु से स्त्री. विशेषण-प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष: मधु इव स्रवति (honey-flowing); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (of गङ्गा)
गङ्गाGaṅgā
गङ्गा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
काश्याम्in Kāśī
काश्याम्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशक
अखिलम्all, entire
अखिलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
तथाso/likewise
तथा:
Sambandha (Correlation/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formतुल्यतावाचक-अव्यय (correlative: 'so, likewise')

Skanda (deduced Kāśīkhaṇḍa default narration)

Tirtha: Gaurīkuṇḍa / Haṃsatīrtha / Madhusravā Gaṅgā (as present in Kāśī)

Type: kund

Listener: Pilgrimage audience (ṛṣis/pilgrims)

Scene: A cartographic-sacred vision: Kāśī’s ghāṭas and shrines subtly transform into Himalayan tīrthas—Gaurīkuṇḍa, Haṃsatīrtha, and a honey-sweet Gaṅgā—showing ‘all of that’ present here.

G
Gaurīkuṇḍa
H
Haṃsatīrtha
G
Gaṅgā
K
Kāśī

FAQs

Kāśī is portrayed as a spiritual ‘all-in-one’ pilgrimage field where the merits of renowned tīrthas are made present.

Kāśī (Avimukta), presented as containing equivalents of Gaurīkuṇḍa, Haṃsatīrtha, and the sanctifying Gaṅgā.

No explicit prescription; the verse establishes tīrtha-equivalence to encourage pilgrimage and devotion in Kāśī.