Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 39

पुनः परोपकरणात्तत्तपो द्विगुणीकृतम् । तेन पुण्येन स मया पुनः प्रोक्तो वरं वृणु

punaḥ paropakaraṇāttattapo dviguṇīkṛtam | tena puṇyena sa mayā punaḥ prokto varaṃ vṛṇu

อีกครั้งหนึ่ง ด้วยการเกื้อกูลผู้อื่นนั้น ตบะของเขาก็ทวีเป็นสองเท่า และด้วยอานุภาพแห่งบุญนั้น เราจึงกล่าวแก่เขาอีกว่า “จงเลือกพรเถิด”

पुनःagain
पुनः:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति-अव्यय; adverb ‘again’
परोपकरणात्from/through helping others
परोपकरणात्:
Apadana (Source/Cause/अपादान)
TypeNoun
Rootपर (प्रातिपदिक) + उपकरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (परेषाम् उपकरणम् = service to others); ablative singular (cause/source)
तत्that
तत्:
Kartā (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; demonstrative adjective qualifying ‘तपः’
तपःausterity/penance
तपः:
Kartā (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular
द्विगुणीकृतम्made double
द्विगुणीकृतम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) + क्त (कृत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (द्विगुणं कृतम्); भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
तेनby that/with that
तेन:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; instrumental singular
पुण्येनby (that) merit
पुण्येन:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; instrumental singular
सःhe
सः:
Kartā (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular
मयाby me
मया:
Karana (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन; instrumental singular
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति-अव्यय; adverb ‘again’
प्रोक्तःwas addressed/told
प्रोक्तः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeAdjective
Rootप्र-वच् (धातु) + क्त (कृत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) used predicatively (passive sense)
वरम्a boon
वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular
वृणुchoose
वृणु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; imperative 2nd sg

Caṇḍikā (Devī)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: the tapasvī petitioner

Scene: A symbolic depiction of merit doubling: the ascetic’s aura brightens; a subtle doubling motif (twofold radiance, mirrored lamps) while Śiva again invites him to choose a boon, indicating escalating grace.

C
Caṇḍikā (Devī)
V
Vasiṣṭha (implied)
P
Puṇya
T
Tapas

FAQs

Serving others magnifies tapas and generates puṇya, making divine grace more immediate and abundant.

Kedāra-kṣetra in Kāśī, presented as a place where altruistic merit quickly ripens into divine boon.

No formal ritual; the verse elevates paropakāra (helping others) as a dharmic act that multiplies spiritual merit.