Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 21

नानाधातुमयानीशे दार्षदान्यप्यनेकशः । स्वयंभून्यप्यनेकानि देवर्षिस्थापितान्यहो

nānādhātumayānīśe dārṣadānyapyanekaśaḥ | svayaṃbhūnyapyanekāni devarṣisthāpitānyaho

ข้าแต่พระเทวี ศิวลึงค์มากมายทำด้วยโลหะนานาชนิด และอีกมากก็เป็นศิลา หลายองค์เป็นสวายัมภู (บังเกิดเอง) และอีกหลาย—น่าอัศจรรย์ยิ่ง—ได้รับการประดิษฐานโดยฤๅษีทิพย์

nānādhātumayānimade of various minerals/metals
nānādhātumayāni:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnānā-dhātu-maya (प्रातिपदिकानि: nānā + dhātu + maya)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘-maya’ = made of
īśein (the realm of) Īśa / the Lord
īśe:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootīśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी विभक्तिः, एकवचनम्; संबोधनार्थे/स्थानवाचक प्रयोगः (here: ‘in/at Īśa’ i.e., in the Lord’s domain)
dārṣadānimade of stone
dārṣadāni:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdārṣada (प्रातिपदिक; dṛṣad ‘stone’ से)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘stone-made’
apialso
api:
Sambandha/Avadhāraṇa (Particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle)
anekaśaḥin many ways; manifold
anekaśaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootanekaśas (अव्यय)
Formअव्यय (adverb); ‘in many ways/many times’
svayaṃbhūniself-born/self-manifest
svayaṃbhūni:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsvayaṃ-bhū (प्रातिपदिक; svayam + bhū)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘self-manifest’
apialso
api:
Sambandha/Avadhāraṇa (Particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle)
anekānimany
anekāni:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootaneka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया विभक्तिः, बहुवचनम्
devarṣisthāpitāniestablished by divine sages
devarṣisthāpitāni:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdeva-ṛṣi-sthāpita (कृदन्त/प्रातिपदिक; deva + ṛṣi + sthāpita; √sthā (धातु) caus. sthāpaya + क्त)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्मणि भूतकृदन्त (past passive participle) ‘established’
ahoah! indeed!
aho:
Bhāva (Exclamation)
TypeIndeclinable
Rootaho (अव्यय)
Formविस्मयादिबोधक निपात (exclamatory particle)

Skanda

Tirtha: Ānandakānana (Avimukta/Kāśī)

Type: kshetra

Listener: Pārvatī

Scene: A sequence of shrines: metallic liṅgas gleaming (copper, bronze, gold-like), stone liṅgas weathered and ancient, and a radiant svayambhū liṅga emerging from earth; sages perform consecration rites.

P
Pārvatī
D
Devarṣi (divine seers)
S
Svayaṃbhū-liṅga
K
Kāśī
Ś
Śiva-liṅga

FAQs

Holiness in Kāśī is not limited by material form—metal, stone, self-manifest, or sage-installed—each liṅga is a valid locus for Śiva’s grace.

The wider Kāśī-kṣetra, especially Ānandakānana, as a field dense with varied liṅgas.

Implicitly, liṅga-pratiṣṭhā by ṛṣis is acknowledged; the detailed ritual is not stated in this verse.