Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 72

भीमचंड्युत्तरद्वारं सदा रक्षेदतंद्रिता । भीमेश्वरस्य पुरतः पाशमुद्गरधारिणीम्

bhīmacaṃḍyuttaradvāraṃ sadā rakṣedataṃdritā | bhīmeśvarasya purataḥ pāśamudgaradhāriṇīm

พระภีมจัณฑีผู้ไม่ประมาท คุ้มครองประตูทิศเหนืออยู่เสมอ; เบื้องหน้าพระภีเมศวร พระนางประทับยืนทรงถือบาศและมุทคระ (กระบอง)

भीमचण्डीBhīmacaṇḍī
भीमचण्डी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभीम (प्रातिपदिक) + चण्डी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (भीमा चण्डी)
उत्तरद्वारम्the northern gate
उत्तरद्वारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक) + द्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (उत्तरस्य द्वारम्)
सदाalways
सदा:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
रक्षेत्should protect
रक्षेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
अतन्द्रिताunwearied, vigilant
अतन्द्रिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ (निषेध) + तन्द्रित (प्रातिपदिक) + टाप् (स्त्रीप्रत्यय)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (भीमचण्डी)
भीमेश्वरस्यof Bhīmeśvara
भीमेश्वरस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभीम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भीमः ईश्वरः)
पुरतःin front of
पुरतः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरतः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
पाशमुद्गरधारिणीम्the bearer of a noose and a mace
पाशमुद्गरधारिणीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपाश (प्रातिपदिक) + मुद्गर (प्रातिपदिक) + धारिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्व-समासः (पाशश्च मुद्गरश्च) + धारिणी (धारयति इति)

Skanda

Tirtha: Bhīmeśvara (with Bhīma-Caṇḍī at uttara-dvāra)

Type: temple

Scene: At the northern gate of Kāśī, Bhīma-Caṇḍī stands alert, holding pāśa and mudgara, positioned before the shrine of Bhīmeśvara; the gate is depicted as a sacred arch with protective yantra-like motifs, while shadowy threats recoil.

B
Bhīma-Caṇḍī
B
Bhīmeśvara
K
Kāśī (Kṣetra)

FAQs

Kāśī is depicted as a divinely administered sacred city, with vigilant Śaktis guarding its thresholds for the protection of pilgrims.

The precinct near Bhīmeśvara in Kāśī, especially the northern gate protected by Bhīma-Caṇḍī.

No explicit rite is stated; the verse gives a protective-topographical description of the kṣetra.