Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 43

चित्रांगदेश्वरप्राच्यां चित्रग्रीवां प्रणम्य च । न जातु जंतुर्वीक्षेत विचित्रां यमयातनाम्

citrāṃgadeśvaraprācyāṃ citragrīvāṃ praṇamya ca | na jātu jaṃturvīkṣeta vicitrāṃ yamayātanām

เมื่อกราบนอบน้อมจิตรครีวา (Citragrīvā) ณ ลานด้านตะวันออกของจิตรางคเทศวรแล้ว สัตว์โลกย่อมไม่เคยประสบเห็นทัณฑกรรมอันน่าสะพรึงและหลากหลายของยม

चित्राङ्ग-देश्वर-प्राच्याम्in the eastern (side) of Citrāṅgadeśvara
चित्राङ्ग-देश्वर-प्राच्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचित्राङ्ग (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक) + प्राची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (चित्राङ्गदेश्वरस्य प्राची = in the eastern (part) of Citrāṅgadeśvara)
चित्रग्रीवाम्Citragrīvā (a deity/manifestation)
चित्रग्रीवाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचित्रग्रीवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
प्रणम्यhaving bowed to
प्रणम्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + √नम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive) = having bowed
and
:
Sambandha/Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक = and
not
:
Negation
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात
जातुever
जातु:
Kriya-vishesana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootजातु (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-निपात = ever/at any time
जन्तुःa creature/person
जन्तुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजन्तु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
वीक्षेतshould see
वीक्षेत:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√ईक्ष् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
विचित्राम्variegated/terrible
विचित्राम्:
Karma (Object/कर्म) (qualifier)
TypeAdjective
Rootविचित्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण
यम-यातनाम्Yama’s punishment/torment
यम-यातनाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक) + यातना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (यमस्य यातना = Yama’s torment/punishment)

Skanda (deduced: Kāśī Khaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Citrāṅgadeśvara-prācī (Citragrīvā)

Type: temple

Scene: A pilgrim bows to Citragrīvā in the eastern courtyard of Citrāṅgadeśvara; behind them, a frightening tableau of Yama’s torments dissolves like a mirage.

C
Citrāṅgadeśvara
C
Citragrīvā
Y
Yama

FAQs

Darśana and reverence at Kāśī’s specific shrines confer liberation from post-mortem punishments described under Yama.

The eastern area of Citrāṅgadeśvara in Kāśī, where Citragrīvā is to be saluted.

Praṇāma (bowing/salutation) and darśana at Citragrīvā near Citrāṅgadeśvara.