Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 17

सितहंसरथस्तूर्णं प्राप्य वाराणसीं पुरीम् । कृतकृत्यमिवात्मानममन्यत तदात्मभूः

sitahaṃsarathastūrṇaṃ prāpya vārāṇasīṃ purīm | kṛtakṛtyamivātmānamamanyata tadātmabhūḥ

อาตมภู (พรหมา) เสด็จโดยเร็วบนราชรถหงส์ขาวถึงนครพาราณสี; แล้วทรงรู้สึกในพระทัยดุจผู้สำเร็จกิจแล้ว ราวกับเป้าหมายแห่งชีวิตได้บรรลุครบถ้วน

sita-haṃsa-rathaḥ(he) whose chariot is of white swans / the swan-chariot
sita-haṃsa-rathaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsita (प्रातिपदिक) + haṃsa (प्रातिपदिक) + ratha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (सितानां हंसानां रथः / हंस-रथः)
tūrṇamquickly
tūrṇam:
Modifier (Adverb)
TypeIndeclinable
Roottūrṇa (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
prāpyahaving reached
prāpya:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Root√āp (आप् धातु) उपसर्ग: प्र-; ल्यप् (क्त्वा)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त (gerund), ‘having reached’
vārāṇasīmVārāṇasī
vārāṇasīm:
Karma (Goal/गन्तव्य)
TypeNoun
Rootvārāṇasī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
purīmthe city
purīm:
Karma (Apposition to goal)
TypeNoun
Rootpurī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; वārāṇasīm इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन
kṛta-kṛtyamone who has accomplished what was to be done
kṛta-kṛtyam:
Karma (Object complement)
TypeAdjective
Rootkṛta (कृदन्त; √kṛ + क्त) + kṛtya (प्रातिपदिक; ‘to be done’)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्मधारयः (कृतं कृत्यं यस्य)
ivaas if/like
iva:
Modifier (Simile)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमार्थक-अव्यय (comparative particle)
ātmānamhimself
ātmānam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; आत्म-शब्दः (reflexive sense)
amanyatathought/considered
amanyata:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√man (मन् धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
tadāthen
tadā:
Modifier (Time)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
ātma-bhūḥthe Self-born (Brahmā)
ātma-bhūḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक) + bhū (प्रातिपदिक; ‘born/produced’)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुषः (आत्मनः भूः = स्वयम्भूः)

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa context: Skanda to Agastya)

Tirtha: Kāśī-purī (Vārāṇasī)

Type: kshetra

Scene: Brahmā, seated in a white-swan chariot, arrives swiftly at Kāśī; the city appears radiant, with ghāṭas and temples; Brahmā’s face shows serene fulfillment.

B
Brahmā (Ātmabhū)
V
Vārāṇasī (Kāśī)

FAQs

Kāśī is so spiritually complete that even Brahmā feels ‘kṛtakṛtya’—as if all aims are fulfilled—upon reaching it.

The city of Vārāṇasī/Kāśī itself, exalted as the culmination of sacred travel.

None stated; the verse highlights the immediate spiritual fruition (phala) of arrival.