Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 40

निर्वाणमंडपाद्रम्यादवाच्यामतिनिर्मलः । प्रासादो मेरुणा यस्य स्पर्धते कांचनोज्वलः

nirvāṇamaṃḍapādramyādavācyāmatinirmalaḥ | prāsādo meruṇā yasya spardhate kāṃcanojvalaḥ

ด้วยความรื่นรมย์แห่งนิรวาณ-มณฑป ณ ที่นั้นมีปราสาท-วิหารอันบริสุทธิ์ยิ่งเกินพรรณนา ส่องประกายดุจทอง ควรแข่งรัศมีกับเขาพระเมรุ

निर्वाणमण्डपात्from the Nirvāṇa-maṇḍapa
निर्वाणमण्डपात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootनिर्वाण-मण्डप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (निर्वाणस्य मण्डपः)
रम्यात्beautiful
रम्यात्:
Modifier (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (निर्वाणमण्डपात्)
अवाच्याम्indescribable
अवाच्याम्:
Modifier (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअवाच्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (श्रियं/कान्तिं इत्यादि अव्यक्तं पदं) — ‘indescribable’ (elliptic)
अतिनिर्मलःexceedingly pure
अतिनिर्मलः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअति-निर्मल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपसर्गपूर्वक-विशेषण; ‘exceedingly pure’
प्रासादःpalace/temple
प्रासादः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रासाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मेरुणाwith Meru (mountain)
मेरुणा:
Karana (Standard of comparison/करण)
TypeNoun
Rootमेरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धे (‘whose’)
स्पर्धतेcompetes
स्पर्धते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्पर्ध् (धातु)
Formलट्-लकार, वर्तमानकाल; आत्मनेपद; प्रथम-पुरुष, एकवचन
काञ्चनोज्ज्वलःgolden-brilliant
काञ्चनोज्ज्वलः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootकाञ्चन-उज्ज्वल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (काञ्चन इव उज्ज्वलः) विशेषणम् (प्रासादस्य)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa typically Skanda → Agastya)

Tirtha: Nirvāṇa-maṇḍapa (Kāśī)

Type: ghat

Scene: A golden, radiant temple-palace rises beside a charming Nirvāṇa-maṇḍapa; its glow rivals Mount Meru, with shimmering highlights and a sense of unearthly purity.

N
Nirvāṇa-maṇḍapa
P
Prāsāda (temple)
M
Meru

FAQs

The purity and glory of the sacred precinct are expressed through cosmic imagery, teaching that holy space reflects divine radiance.

The Nirvāṇa-maṇḍapa and its radiant shrine within the Kāśī sacred landscape.

No explicit rite; the verse is a eulogy of the shrine’s sanctity and splendor.