Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 85

आधिभौतिकतापं च तापं वाप्याधिदैविकम् । आध्यात्मिकं तथा तापं हरेच्छ्रीचरणोदकम्

ādhibhautikatāpaṃ ca tāpaṃ vāpyādhidaivikam | ādhyātmikaṃ tathā tāpaṃ harecchrīcaraṇodakam

น้ำศักดิ์สิทธิ์จากพระบาทอันเป็นมงคล ย่อมขจัดความเร่าร้อนจากสรรพสัตว์และธาตุ (อาธิภาวติกะ) ความเร่าร้อนจากอำนาจทิพย์ (อาธิไทวิกะ) และความเร่าร้อนภายในแห่งตน (อาธยาตมิกะ)

आधिभौतिकतापम्physical (worldly) affliction
आधिभौतिकतापम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआधिभौतिक (प्रातिपदिक) + ताप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (आधिभौतिकः तापः)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
तापम्affliction
तापम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootताप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वाor
वा:
Connector (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक अव्यय (disjunctive particle)
अपिalso/even
अपि:
Modifier (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात, अप्यर्थे
आधिदैविकम्divine/supernatural
आधिदैविकम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootआधिदैविक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘तापम्’ इत्यस्य विशेषण
आध्यात्मिकम्mental/spiritual
आध्यात्मिकम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootआध्यात्मिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘तापम्’ इत्यस्य विशेषण
तथाlikewise
तथा:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (adverb)
तापम्affliction
तापम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootताप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
हरत्removing
हरत्:
Karta (Agentive qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootहृ (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘चरणोदकम्’ इत्यस्य विशेषण
श्रीचरणोदकम्holy water from the revered feet
श्रीचरणोदकम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + चरण (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (श्रियः/श्रीमतः चरणस्य उदकम्)

Skanda (continued discourse)

Tirtha: Śrī-caraṇodaka (Śiva-pāda-udaka)

Type: tirtha

Scene: A symbolic tableau: three streams of suffering—one from worldly creatures/elements, one from celestial/planetary forces, one from the mind—are shown as three dark currents, all calmed and cleared by a single luminous flow labeled ‘śrī-caraṇodaka’ emanating from Śiva’s feet.

S
Skanda

FAQs

Devotional sanctity (caraṇodaka) is taught as a complete remedy for the threefold suffering—outer, cosmic, and inner.

In the Kāśī Khaṇḍa framework, the teaching supports Kāśī’s reputation as a place where Śaiva rites and sacred waters grant comprehensive relief and auspiciousness.

Taking/using śrī-caraṇodaka (pāda-tīrtha/charanāmṛta) as a remedial and purificatory practice.