Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 18

सर्वेषामिह लिंगानां रत्नभूतमिदं परम् । अतो रत्नेश्वरं नाम परं निर्वाणरत्नदम्

sarveṣāmiha liṃgānāṃ ratnabhūtamidaṃ param | ato ratneśvaraṃ nāma paraṃ nirvāṇaratnadam

ในบรรดาลึงค์ทั้งปวง ณ ที่นี้ ลึงค์นี้ประเสริฐสุด ดุจรัตนะอันสูงค่า เพราะฉะนั้นจึงมีนามว่า ‘รัตเนศวร’ ผู้ประทานรัตนะแห่งนิรวาณอันสูงสุด

सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (Masculine/Neuter), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
इहhere
इह:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place: here)
लिङ्गानाम्of liṅgas
लिङ्गानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
रत्न-भूतम्become a jewel; jewel-like
रत्न-भूतम्:
विशेषण (Qualifier of ‘इदम्’)
TypeAdjective
Rootरत्न (प्रातिपदिक) + भूत (कृदन्त-प्रातिपदिक; भू धातोः क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); क्त-प्रत्ययान्त (past participle) ‘भूत’ = become; विशेषण
इदम्this
इदम्:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
परम्supreme
परम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषण
अतःtherefore
अतः:
सम्बन्ध (Logical connector)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formहेतुवाचक-अव्यय (therefore/from this)
रत्नेश्वरम्Ratneśvara
रत्नेश्वरम्:
समानााधिकरण (Predicate/apposition with ‘नाम’)
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); नाम (proper name)
नाम(it is) named
नाम:
प्रत्यय (Naming/predicate marker)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); ‘नाम’ इति नामनिर्देश
परम्supreme
परम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); विशेषण
निर्वाण-रत्न-दम्giver of the jewel of liberation
निर्वाण-रत्न-दम्:
विशेषण (Qualifier of the named entity)
TypeAdjective
Rootनिर्वाण (प्रातिपदिक) + रत्न (प्रातिपदिक) + द (कृदन्त-प्रातिपदिक; दा धातोः क)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); ‘निर्वाणस्य रत्नं ददाति’ इति उपपद-तत्पुरुष; विशेषण

Śiva (Devadeva)

Tirtha: Ratneśvara-liṅga

Type: temple

Listener: Umā (Pārvatī)

Scene: A radiant Ratneśvara liṅga appears jewel-like, emitting a crystalline light; devotees perceive it as the ‘gem of liberation’ amid Kāśī’s sacred ambience.

R
Ratneśvara
L
Liṅga
N
Nirvāṇa (Mokṣa)
K
Kāśī

FAQs

The text elevates Ratneśvara as a supreme śaiva emblem whose worship is oriented toward mokṣa.

Kāśī, through the special glorification of Ratneśvara-liṅga within its sacred landscape.

The verse implies devotion and worship of Ratneśvara for the attainment of liberation (nirvāṇa).