Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 4

तत्रैव कुक्कुटेशाख्यं लिंगं वापीसमीपगम् । तस्य पूजनतः पुंसां कुटुंबं परिवर्धते

tatraiva kukkuṭeśākhyaṃ liṃgaṃ vāpīsamīpagam | tasya pūjanataḥ puṃsāṃ kuṭuṃbaṃ parivardhate

ณ ที่นั้นเอง ใกล้สระน้ำ มีลึงค์นามว่า “กุกกุเฏศะ” การบูชาลึงค์นั้นทำให้เรือนชานและวงศ์ตระกูลของผู้บูชาเจริญงอกงาม

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
एवindeed
एव:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphasis)
कुक्कुटेशाख्यम्called ‘Kukkuṭeśa’
कुक्कुटेशाख्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुक्कुटेश (प्रातिपदिक: कुक्कुट + ईश) + आख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘लिङ्गम्’); ‘कुक्कुटेश’ इति आख्या यस्य
लिङ्गम्liṅga
लिङ्गम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन
वापीpond/tank
वापी:
Sambandha (Compound member)
TypeNoun
Rootवापी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; समासपूर्वपद (in compound)
समीपगम्situated near
समीपगम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमीप (प्रातिपदिक) + ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘लिङ्गम्’); ‘समीपे गच्छति/स्थितम्’ = near
तस्यof it/of that
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
पूजनतःfrom worship
पूजनतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootपूजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; हेत्वर्थ (cause: ‘from/by worship’)
पुंसाम्of men
पुंसाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपुंस्/पुम्स् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन
कुटुम्बम्family/household
कुटुम्बम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुटुम्ब (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन
परिवर्धतेincreases
परिवर्धते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + वर्ध् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

Skanda

Tirtha: Kukkuṭeśa

Type: kshetra

Listener: Vātāpitāpana

Scene: A small liṅga shrine named Kukkuṭeśa beside a pond; a householder couple offers flowers and lamp, praying for family prosperity.

K
Kukkuṭeśa
J
Jyeṣṭheśvara (context)
V
Vāpī (pond/tank)

FAQs

Śaiva worship in Kāśī supports not only liberation-oriented devotion but also righteous worldly stability—family welfare aligned with dharma.

Kukkuṭeśa liṅga, located near a sacred pond (vāpī) in the Jyeṣṭheśvara area of Kāśī.

Pūjā (formal worship) of Kukkuṭeśa for the flourishing of one’s household.