Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 17

महामुण्डा प्रतीच्यां तु चतुःसागरवापिका । तस्यां स्नातो भवेत्स्नातः सागरेषु चतुर्ष्वपि

mahāmuṇḍā pratīcyāṃ tu catuḥsāgaravāpikā | tasyāṃ snāto bhavetsnātaḥ sāgareṣu caturṣvapi

ทางทิศตะวันตกของมหามุณฑา มีสระชื่อจตุห์สาคร ผู้ใดอาบน้ำในสระนั้น ย่อมถือว่าได้อาบในมหาสมุทรทั้งสี่ด้วย

महामुण्डाMahāmuṇḍā (name)
महामुण्डा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहामुण्डा = महा + मुण्डा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; स्थाननाम
प्रतीच्याम्in the west
प्रतीच्याम्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रतीची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; देशाधिकरणम्
तुindeed/but
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः (particle)
चतुःसागर-वापिकाthe pond (vāpikā) of four oceans
चतुःसागर-वापिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचतुः (संख्या-प्रातिपदिक) + सागर (प्रातिपदिक) + वापिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; स्थानवाचकः
तस्याम्in it/there
तस्याम्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्
स्नातःhaving bathed
स्नातः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle), पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; कर्तरि प्रयोगे ‘having bathed’
भवेत्would become/is considered
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
स्नातःbathed (purified)
स्नातः:
Karta (Predicate qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्तः (PPP), पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; विधेय-विशेषणम्
सागरेषुin the oceans
सागरेषु:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), बहुवचनम्
चतुर्षुin (all) four
चतुर्षु:
Adhikarana (Locative qualifier/अधिकरणविशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), बहुवचनम्; संख्याविशेषणम्
अपिalso
अपि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपातः (particle: also/even)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa narration, typically to Agastya)

Tirtha: Catuḥsāgara-vāpikā

Type: kund

Scene: A serene pond with four symbolic ocean motifs at its edges; pilgrims descend steps for ritual bathing while priests chant; the western direction is emphasized with a setting-sun glow behind Kāśī’s skyline.

M
Mahāmuṇḍā
C
Catuḥsāgara-vāpikā
F
Four oceans (symbolic)

FAQs

A Kāśī tīrtha can concentrate the merit of vast pilgrimages—here, one bath is equated with bathing in the four oceans.

Catuḥsāgara-vāpikā, the ‘Four-Oceans’ pond to the west of Mahāmuṇḍā.

Snāna (ritual bathing) in the Catuḥsāgara pond.