Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 96

ग्रहनक्षत्रताराणां कालेन पतनं ध्रुवम् । अविमुक्ते मृतानां तु पतनं नैव विद्यते

grahanakṣatratārāṇāṃ kālena patanaṃ dhruvam | avimukte mṛtānāṃ tu patanaṃ naiva vidyate

กาลเวลาย่อมนำความเสื่อมสลายแก่ดาวเคราะห์ กลุ่มดาว และดาราทั้งหลายเป็นแน่; แต่ผู้ตายในอวิมุกตะ ย่อมไม่มีความตกต่ำเลย

ग्रहplanets
ग्रह:
Modifier (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समास-पूर्वपद (ग्रह-नक्षत्र-तारा)
नक्षत्रconstellations
नक्षत्र:
Modifier (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; समास-पूर्वपद
ताराणाम्of stars (and planets, constellations)
ताराणाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; (ग्रह-नक्षत्र-तारा) इतरेतर-द्वन्द्वस्य षष्ठी बहुवचन
कालेनby time
कालेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
पतनम्fall/decline
पतनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपतन (प्रातिपदिक; पत् धातोः ल्युट्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ध्रुवम्certain
ध्रुवम्:
Modifier (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘पतनम्’ विशेषण
अविमुक्तेin Avimukta
अविमुक्ते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअविमुक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; देशाधिकरण
मृतानाम्of the dead (persons)
मृतानाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootमृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; ‘(जनानाम्)’ अध्याहार; ‘पतनम्’ इत्यस्य सम्बन्ध
तुbut
तु:
Modifier (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक निपात (but/indeed)
पतनम्fall
पतनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
not
:
Modifier (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
एवat all/indeed
एव:
Modifier (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphatic ‘indeed/at all’)
विद्यतेis found/exists
विद्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु; ‘विद्’ = to be found)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha: Avimukta

Type: kshetra

Scene: A cosmic panorama: planets, constellations, and stars depicted as drifting and collapsing with time; in contrast, Avimukta shines as an unmoving spiritual axis where a departing soul ascends without falling.

A
Avimukta

FAQs

Even cosmic entities are subject to time, but the liberation associated with death in Avimukta is depicted as irreversible.

Avimukta-Kāśī, specifically the merit of dying there.

None explicit; it underscores Kāśī-maraṇa as a decisive spiritual event.