Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 51

काथीं संकाक्षमाणानां पुरुषार्थचतुष्टयम् । पुरः किंकरवत्तिष्ठेन्ममानुग्रहतो द्विजाः

kāthīṃ saṃkākṣamāṇānāṃ puruṣārthacatuṣṭayam | puraḥ kiṃkaravattiṣṭhenmamānugrahato dvijāḥ

โอ้พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้ง (ทวิชะ) สำหรับผู้ที่ปรารถนากาศีด้วยใจจริง เป้าหมายมนุษย์ทั้งสี่—ธรรมะ อรรถะ กามะ และโมกษะ—ยืนอยู่ต่อหน้าเขาดุจผู้รับใช้ ด้วยพระกรุณาของเรา

kāśīmKāśī
kāśīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkāśī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
saṃ-kākṣamāṇānāmof those who desire (it)
saṃ-kākṣamāṇānām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootsam-kāṃkṣ (धातु) + śatṛ (कृत्)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; ‘...-ānām’ = ‘of those desiring’
puruṣārtha-catuṣṭayamthe four aims of human life
puruṣārtha-catuṣṭayam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpuruṣārtha (प्रातिपदिक) + catuṣṭaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुरुषार्थानां चतुष्टयम्)
puraḥin front
puraḥ:
Adhikaraṇa (Adverbial location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpuras (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) = ‘in front’
kiṃkara-vatlike a servant
kiṃkara-vat:
Prakāra (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootkiṃkara (प्रातिपदिक) + vat (तद्धित)
Formअव्यय (उपमानवाचक) ‘-वत्’ = ‘like a servant’
tiṣṭhetshould stand, would remain
tiṣṭhet:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootsthā (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
mamaof me, my
mama:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
anugrahataḥdue to (my) grace
anugrahataḥ:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootanugraha (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb) = ‘because of/through (grace)’
dvijāḥO twice-born (Brahmins)
dvijāḥ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बोधनार्थे प्रयोगः (हे द्विजाः)

Śiva (as Maheśāna), addressing brāhmaṇas

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Dwijas/Brāhmaṇas

Scene: A devotee at Kāśī is greeted by four personified attendants—Dharma with a staff, Artha with a treasury, Kāma with a flower-bow subdued, Mokṣa with a lamp—standing before him by Śiva’s gesture of grace.

K
Kāśī
P
Puruṣārthas (dharma, artha, kāma, mokṣa)
B
Brāhmaṇas

FAQs

Sincere aspiration for Kāśī, supported by Śiva’s grace, harmonizes and fulfills the four aims of human life, culminating in mokṣa.

Kāśī (Vārāṇasī), presented as a place whose very desire draws all puruṣārthas near.

No explicit rite; the ‘prescription’ is heartfelt longing/commitment toward Kāśī under Śiva’s grace.