Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 21

ब्रह्मोवाच । भगवन्देवदेवेश क्षंतव्यं गिरिजापते । वाराणसीं समासाद्य यदहं नागतः पुनः

brahmovāca | bhagavandevadeveśa kṣaṃtavyaṃ girijāpate | vārāṇasīṃ samāsādya yadahaṃ nāgataḥ punaḥ

พระพรหมาตรัสว่า “ข้าแต่พระภควาน ผู้เป็นเทพเหนือเทพ ข้าแต่พระสวามีแห่งคิริชา โปรดทรงอภัยความผิดนี้เถิด แม้ข้าพเจ้าได้ถึงพาราณสีแล้ว ก็หาได้กลับมาอีกดังที่ควรไม่”

ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भगवन्O Lord
भगवन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन
देव-देव-ईशO Lord of the gods
देव-देव-ईश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—‘देवानां देवः’ + ‘देवदेवस्य ईशः’ (O Lord of the god of gods / Lord of gods)
क्षन्तव्यम्(it) should be forgiven
क्षन्तव्यम्:
Kriya (Predicate obligation/विधेय)
TypeAdjective
Root√क्षम (धातु) + तव्यत् (कृत् प्रत्यय)
Formतव्यत्-कृदन्त (gerundive/obligatory); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भावे प्रयोगः—‘क्षन्तव्यम् (मया/त्वया)’ = should be forgiven
गिरिजा-पतेO husband of Girijā (Pārvatī)
गिरिजा-पते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootगिरिजा (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—‘गिरिजायाः पतिः’
वाराणसीम्Vārāṇasī
वाराणसीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाराणसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
समासाद्यhaving reached
समासाद्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootसम्-आ-√सद् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया—‘having reached/approached’
यत्because/that (which)
यत्:
Hetu/Reason-link (Relative connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
आगतःcame / have come
आगतः:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootआ-√गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle) प्रयुक्तः विधेयवत्; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘(अहम्) आगतः’ = have come
पुनःagain
पुनः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्ति/पुनः (adverb)

Brahmā

Tirtha: Vārāṇasī/Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Scene: Brahmā speaks with folded hands, face softened by remorse; Śiva listens with composed compassion, crescent moon visible; the atmosphere suggests confession in a sacred precinct of Kāśī.

B
Brahmā
Ś
Śiva
G
Girijā (Pārvatī)
V
Vārāṇasī (Kāśī)

FAQs

Even exalted beings value accountability and seek forgiveness, underscoring humility before Śiva and reverence for Kāśī.

Vārāṇasī (Kāśī), presented as a supremely sacred destination within the Skanda Purāṇa’s Kāśī-māhātmya.

No specific ritual is stated; the emphasis is on kṣamā-yācñā (seeking pardon) and honoring pilgrimage intent.