Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 9

तार्क्ष्यकेशवनामाहं तार्क्ष्यतीर्थे नरोत्तमैः । पूजनीयः सदा भक्त्या तार्क्ष्य वत्ते प्रिया मम

tārkṣyakeśavanāmāhaṃ tārkṣyatīrthe narottamaiḥ | pūjanīyaḥ sadā bhaktyā tārkṣya vatte priyā mama

ณ ตารกษยะ-ตีรถะ เรามีนามว่า “ตารกษยะเกศวะ” และควรถูกบูชาเสมอด้วยภักติจากนรอุตตมะทั้งหลาย เพราะสถานตารกษยะนั้นเป็นที่รักยิ่งของเรา

तार्क्ष्यकेशवनामाnamed ‘Tārkṣyakeśava’
तार्क्ष्यकेशवनामा:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootतार्क्ष्य-केशव-नामन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (तार्क्ष्यकेशव इति नाम यस्य)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तार्क्ष्यतीर्थेat Tārkṣya-tīrtha
तार्क्ष्यतीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतार्क्ष्य-तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (तार्क्ष्यस्य तीर्थम्)
नरोत्तमैःby the best of men
नरोत्तमैः:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootनर-उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/सह), बहुवचन; कर्मधारय-समासः (उत्तमाः नराः)
पूजनीयःto be worshipped/worthy of worship
पूजनीयः:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूज् (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/passive potential participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातुः √पूज् (10P)
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
तार्क्ष्यO Tārkṣya (Garuḍa)
तार्क्ष्य:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतार्क्ष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन
वत्तेyou speak/say
वत्ते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; धातुः √वद् (1P/Ā प्रयोगानुसार)
प्रियाdear/beloved
प्रिया:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (स्त्रीलिङ्ग-रूपेण)
ममof me/my
मम:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context) speaking to Agastya

Tirtha: Tārkṣya-tīrtha

Type: ghat

Listener: Nārada (implied)

Scene: At Tārkṣya-tīrtha, Tārkṣyakeśava is worshipped; Garuḍa’s presence is suggested—either as a banner, sculpture, or hovering guardian; elite pilgrims offer tulasī and lamps; the site feels protective and swift in granting boons.

T
Tārkṣyakeśava
T
Tārkṣya-tīrtha
T
Tārkṣya (Garuda)

FAQs

Devotional worship at the rightly associated tīrtha is presented as the proper dharmic response to divine presence in sacred geography.

Tārkṣya-tīrtha in Kāśī, connected with Tārkṣya (Garuda) and the form Tārkṣyakeśava.

Pūjā performed ‘always’ with bhakti to Tārkṣyakeśava at Tārkṣya-tīrtha.