Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 7

याम्यां पादोदकाच्छ्वेतद्वीपतीर्थं महत्तरम् । तत्राहं ज्ञानदो नृणां ज्ञानकेशवसंज्ञकः

yāmyāṃ pādodakācchvetadvīpatīrthaṃ mahattaram | tatrāhaṃ jñānado nṛṇāṃ jñānakeśavasaṃjñakaḥ

ทางทิศใต้มีศเวตทวีป-ตีรถะอันยิ่งใหญ่ เกิดจากน้ำปาโททกะ (น้ำล้างพระบาท) ณ ที่นั้น เราผู้มีนามว่า “ญาณเกศวะ” ย่อมประทานญาณแท้แก่ชนทั้งหลาย

याम्याम्in the southern (direction/quarter)
याम्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootयाम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; दिक्-विशेषणम् (southern)
पादोदकात्from the water of (his) feet
पादोदकात्:
Apadana (Ablative source/अपादान)
TypeNoun
Rootपाद-उदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (पादस्य उदकम्)
श्वेतद्वीपतीर्थम्the Śvetadvīpa pilgrimage-place
श्वेतद्वीपतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्वेत-द्वीप-तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (श्वेतद्वीपस्य तीर्थम्)
महत्तरम्greater/very great
महत्तरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तरप्-प्रत्ययान्त (comparative)
तत्रthere
तत्र:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ज्ञानदःgiver of knowledge
ज्ञानदः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeNoun
Rootज्ञान-द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः उपपद-तत्पुरुषः (ज्ञानं ददाति इति)
नृणाम्of men/people
नृणाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
ज्ञानकेशवसंज्ञकःnamed ‘Jñānakeśava’
ज्ञानकेशवसंज्ञकः:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्ञान-केशव-संज्ञक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (ज्ञानकेशव इति संज्ञा यस्य)

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context) speaking to Agastya

Tirtha: Śvetadvīpa-tīrtha

Type: kund

Listener: Nārada (implied)

Scene: A luminous southern tīrtha named Śvetadvīpa, its waters bright and milky-white; a small shrine of Jñānakeśava stands near the ford; pilgrims collect pādodaka in vessels; the air feels cool, clarifying, and contemplative.

Ś
Śvetadvīpa-tīrtha
J
Jñānakeśava

FAQs

Pilgrimage in Kāśī is framed as a pathway to jñāna, with the deity explicitly granting spiritual insight to devotees.

Śvetadvīpa-tīrtha, described as a supremely great tīrtha in the southern quarter.

Implicitly, approaching that tīrtha and honoring Jñānakeśava there to receive jñāna.