Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 50

शिवशर्मोवाच । साक्षादयं धर्मराजो ननु सौम्यतराकृतिः । धर्म्याण्येव वचांस्यस्य मनः प्रीतिकराणि च

śivaśarmovāca | sākṣādayaṃ dharmarājo nanu saumyatarākṛtiḥ | dharmyāṇyeva vacāṃsyasya manaḥ prītikarāṇi ca

ศิวศรมากล่าวว่า: “ผู้นี้คือธรรมราชโดยแท้ แต่รูปกายกลับอ่อนโยนยิ่งนัก วาจาของท่านล้วนชอบธรรม และยังทำให้จิตใจยินดี”

शिवशर्माŚivaśarmā
शिवशर्मा:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिवशर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नाम
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
साक्षात्directly, in person
साक्षात्:
Sambandha (Adverbial/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-भाव (adverb)
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
धर्मराजःDharma-king (Yama)
धर्मराजः:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (धर्मस्य राजा)
ननुindeed?, surely
ननु:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootननु (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्न/आश्चर्यसूचक-निपात
सौम्यतराकृतिः(has) a gentler form
सौम्यतराकृतिः:
Visheshana (Predicate nominal/विशेषण)
TypeNoun
Rootसौम्यतर (प्रातिपदिक) + आकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (सौम्यतरा आकृतिः)
धर्म्याणिrighteous
धर्म्याणि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधर्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात
वचांसिwords
वचांसि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
अस्यof him
अस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
मनःmind
मनः:
Karma (Object affected/कर्म)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
प्रीतिकराणिpleasing, causing joy
प्रीतिकराणि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रीति (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (प्रीतिं करोति इति)
and
:
Sambandha (Conjunction/निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

Śivaśarmā (Vipra)

Tirtha: Kāśī (contextual)

Type: kshetra

Scene: Śivaśarmā, a brāhmaṇa, speaks with wonder: Dharmarāja stands with a gentle face, calm eyes, and a composed posture; his speech is visualized as soothing—listeners’ faces soften, indicating ‘mano-prīti’.

Ś
Śivaśarmā
D
Dharmarāja (Yama)

FAQs

Divine justice is not merely fearsome; to the dhārmic, Dharmarāja appears gentle and speaks mind-delighting truth.

Indirectly Kāśī is upheld as a place shaping dharmic vision; the verse itself centers on Dharmarāja’s nature.

None; it is an observation about dharmic speech and perception.