Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 39

खखोल्केति यदुक्ता गीः कद्र्वा संभ्रातचेतसा । तदा खखोल्कनामार्कः स्तुतो विनतया बहु

khakholketi yaduktā gīḥ kadrvā saṃbhrātacetasā | tadā khakholkanāmārkaḥ stuto vinatayā bahu

เพราะกัทรูผู้จิตสับสนได้เอ่ยคำว่า “คคโหลกะ” ในกาลนั้น พระสุริยเทพผู้มีนามว่า “คคโหลกะ” จึงได้รับการสรรเสริญอย่างยิ่งจากวินตา

खखोल्क“khakholka” (a name/utterance)
खखोल्क:
Discourse (Quoted word/उद्धृत)
TypeNoun
Rootखखोल्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (नाम), प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (उद्धृत-शब्दरूपे)
इतिthus
इति:
Discourse (Quotation/उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-चिह्न
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम
उक्ताwas uttered
उक्ता:
Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + उक्त (कृत्)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि/कर्तरि प्रयोगानुसार ‘said/uttered’
गीःspeech, utterance
गीः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कद्र्वाby Kadrū
कद्र्वा:
Karana (Agent-instrumental/करण)
TypeNoun
Rootकद्रू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
संभ्रातचेतसाwith a bewildered mind
संभ्रातचेतसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसंभ्रात (प्रातिपदिक) + चेतस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (चेतस्), तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुष (संभ्रातं चेतः यस्य)
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
खखोल्कनामhaving the name ‘khakholka’
खखोल्कनाम:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootखखोल्क (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (खखोल्कस्य नाम)
अर्कःthe Sun
अर्कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्तुतःwas praised
स्तुतः:
Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु) + स्तुत (कृत्)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि ‘praised’
विनतयाby Vinatā
विनतया:
Karana (Agent-instrumental/करण)
TypeNoun
Rootविनता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
बहुmuch, greatly
बहु:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् क्रियाविशेषण-प्रयोग (adverbial use)

Narrator (Skanda-to-Agastya framework for Kāśīkhaṇḍa)

Scene: Kadrū, bewildered, utters ‘khakholka’; immediately Vinatā turns toward the radiant Sun and offers abundant praise; the Sun appears as a blazing yet benevolent orb/personified deity.

V
Vinatā
K
Kadrū
S
Sūrya (Arka)

FAQs

Even accidental utterances can turn into sacred remembrance; Purāṇic tradition transforms events into stuti (praise) that sanctifies experience.

No single Kāśī tīrtha is named; the verse highlights Sūrya-stuti within the Kāśīkhaṇḍa narrative.

Implicitly, praising Sūrya (stuti) is modeled, but no explicit vrata, dāna, or snāna is prescribed in this verse.