Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 21

मृष्टं तिष्ठतु तद्दूरं विषादप्यधिकं कटु । तत्त्वया वादियन्मंत्रैरौषधैर्नोपशाम्यति

mṛṣṭaṃ tiṣṭhatu taddūraṃ viṣādapyadhikaṃ kaṭu | tattvayā vādiyanmaṃtrairauṣadhairnopaśāmyati

ขอให้ ‘ภักษาอันประณีต’ นั้นอยู่ไกลเถิด—สิ่งที่แม่เสนอขมยิ่งกว่ายาพิษ; แม้แม่จะใช้มนตร์และโอสถก็ยังไม่อาจระงับให้สงบได้

मृष्टम्the delicacy; tasty food
मृष्टम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृष्ट (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (अत्र) ‘मृष्टान्नम्’ इत्यस्य संक्षेपः
तिष्ठतुlet it remain
तिष्ठतु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → तिष्ठतु
Formलोट्-लकारः (Imperative), प्रथमपुरुषः, एकवचन; परस्मैपदम्
तत्-दूरम्far away (that)
तत्-दूरम्:
Avyaya (Adverbial/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + दूर (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (‘तत्’ विशेषणम् + ‘दूरम्’), नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषण-प्रयोगः (adverbial accusative: ‘far away’)
विषात्than poison
विषात्:
Apadana (Ablative comparison/source/अपादान)
TypeNoun
Rootविष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
अपिeven
अपि:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अवधारणार्थक-अव्यय (particle: ‘even/also’)
अधिकम्more; greater
अधिकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तुलनावाचक-विशेषणम्
कटुbitter; pungent
कटु:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकटु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गुणविशेषणम्
तत्that (thing)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (अत्र) विषय-निर्देशः
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुषार्थे सर्वनाम; तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
वादि-यत्being uttered (by you)
वादि-यत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवद् (धातु) → वादि (शतृ/वर्तमानकृदन्त-आधार) + यत् (सम्बन्ध-प्रत्यय/यत्-शब्दः)
Formवर्तमानकाले कृदन्त-प्रयोगः (present-participial sense: ‘uttering’); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (पाठभेदे ‘वदन्’ अपेक्षितम्)
मंत्रैःby mantras
मंत्रैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
औषधैःby medicines; herbs
औषधैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootऔषध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
not
:
Avyaya (Negation/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
उपशाम्यतिis calmed; subsides
उपशाम्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशम् (धातु) + उप (उपसर्ग) → उपशाम्यति
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचन; आत्मनेपदम्

Nāgas (Kādraveyas) (replying with reluctance/objection)

Scene: Nāgas confront Kadrū: their hoods flared, eyes resolute; the ‘sweet food’ imagery fades, replaced by a dark aura symbolizing bitter adharma; mantras and herbs shown as futile symbols beside the moral wound.

K
Kadrū
N
Nāgas (Kādraveyas)

FAQs

Wrongdoing is intrinsically corrosive; ritual or technique cannot cleanse a willful breach of truth.

None named; the emphasis is ethical rather than geographical in this verse.

No prescription; it states that mantras and medicines cannot ‘pacify’ the bitterness of the proposed act.