Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Purva Ardha›Adhyaya 48›Shloka 6
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 6

Devanagari script

तांद्रष्टुं मानसः पुत्रो ब्रह्मणस्तपसांनिधिः । कृतवल्कलकौपीनो धृत कृष्णाजिनांबरः । गृहीतब्रह्मदंडश्च त्रिवृन्मौंजी सुमेखलः । उरस्थलस्थ तुलसी मालया समलंकृतः

Transliteration

tāṃdraṣṭuṃ mānasaḥ putro brahmaṇastapasāṃnidhiḥ | kṛtavalkalakaupīno dhṛta kṛṣṇājināṃbaraḥ | gṛhītabrahmadaṃḍaśca trivṛnmauṃjī sumekhalaḥ | urasthalastha tulasī mālayā samalaṃkṛtaḥ

Translation

เพื่อจะได้เฝ้าดูเธอ นารท—โอรสผู้บังเกิดจากจิตของพระพรหม ผู้เป็นขุมทรัพย์แห่งตบะ—ออกเดินทาง นุ่งห่มผ้าจากเปลือกไม้และผ้าคาดเอว คลุมหนังกวางดำ ถือไม้เท้าพราหมณ์ คาดเมขลามุญชะสามเกลียวอันงาม และประดับอกด้วยพวงมาลัยใบตุลสีอันศักดิ์สิทธิ์

Word by Word
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (तद्)
द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्तम् (infinitive), अव्ययवत् प्रयोगः; अर्थः—‘to see’
मानसःmind-born
मानसः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (पुत्रः इति)
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), एकवचनम्
तपसाम्of austerities
तपसाम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासे पूर्वपदम् (तपसांनिधिः)
निधिःtreasure/store
निधिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समस्तपदम् (तपसाम्+निधिः)
कृतवल्कलकौपीनःwearing bark-cloth loincloth
कृतवल्कलकौपीनः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ धातु-कृदन्त, क्त) + वल्कल (प्रातिपदिक) + कौपीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (वल्कलकौपीनं कृतम् यस्य सः)
धृतकृष्णाजिनाम्बरःwearing a black deerskin garment
धृतकृष्णाजिनाम्बरः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधृत (धृ धातु-कृदन्त, क्त) + कृष्ण (प्रातिपदिक) + अजिन (प्रातिपदिक) + अम्बर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (कृष्णाजिनम् अम्बरं धृतम् यस्य)
गृहीतब्रह्मदण्डःholding the Brahmin’s staff
गृहीतब्रह्मदण्डः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगृहीत (ग्रह् धातु-कृदन्त, क्त) + ब्रह्म (प्रातिपदिक) + दण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (ब्रह्मदण्डं गृहीतम् यस्य)
चand
च:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
त्रिवृत्thrice-wrapped
त्रिवृत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + वृत् (वृ धातु-कृदन्त, क्त/निष्ठा; ‘wrapped’)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (त्रिभिः वृतः = thrice-wrapped)
मौञ्जीmunja girdle/sacred cord-belt
मौञ्जी:
Adharana (Clothing/Adornment as locus/आधार)
TypeNoun
Rootमौञ्जी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘यज्ञोपवीत/मेखला’ इत्यर्थे; विशेष्य-रूपेण (त्रिवृत्)
सुमेखलःwell-girdled
सुमेखलः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय-पूर्वपद) + मेखला (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (सु-मेखलः = good-girdled)
उरस्थलस्थsituated on the chest
उरस्थलस्थ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउरस् (प्रातिपदिक) + स्थल (प्रातिपदिक) + स्थ (स्था धातु-कृदन्त, क्त/निष्ठा; ‘situated’)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (उरस्थले स्थितः)
तुलसीtulasi (holy basil)
तुलसी:
Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतुलसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘मालया’ इत्यनेन सह संबद्धम्
मालयाwith a garland
मालया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्
समलंकृतःadorned
समलंकृतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + अलं + कृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; ‘well-adorned’
Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa narrative frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Nārada sets out as an austere brahmacārin-sage: bark garments, loincloth, black antelope-skin, brahma-daṇḍa, triple muñja girdle, tulasī garland on his chest—poised for a sacred audience.

Characters & Entities
N
Nārada
B
Brahmā
T
Tulasī

FAQs

True authority in dharma is marked by tapas (discipline) and humility, symbolized by the sage’s simple ascetic emblems and devotional tulasī.

This verse is descriptive rather than a tīrtha-eulogy; within Kāśīkhaṇḍa it supports the broader Kāśī-māhātmya frame while the scene shifts to Dvārakā in the narrative.

No explicit rite is prescribed; the verse highlights ascetic insignia (daṇḍa, mauñjī, kṛṣṇājina) and tulasī as devotional markers.

←Previous Verse
Next Verse→