Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 54

अनया त्वर्ककुंडेस्मिन्पुष्ये मासि रवेर्दिने । स्नातं त्वनुदिते सूर्ये शीतादक्षुब्धचित्तया

anayā tvarkakuṃḍesminpuṣye māsi raverdine | snātaṃ tvanudite sūrye śītādakṣubdhacittayā

โดยนาง ณ อรกกุณฑะนี้ ในเดือนปุษยะ ในวันอาทิตย์—นางได้อาบน้ำก่อนสุริย์อุทัย ด้วยจิตอันมั่นคงไม่หวั่นไหวแม้ด้วยความหนาวเย็น

अनयाby her/with her
अनया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सर्वनाम
तुindeed
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषार्थक-अव्यय (indeed)
अर्ककुण्डेin the Arka-pond
अर्ककुण्डे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक) + कुण्ड (प्रातिपदिक) → अर्ककुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः = तत्पुरुषः (‘अर्कस्य कुण्डम्’)
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सर्वनाम
पुष्येwhen (the nakṣatra) Puṣya (prevails)
पुष्ये:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; नक्षत्रनाम
मासिin the month
मासि:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
रवेःof the Sun
रवेः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
दिनेon the day
दिने:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
स्नातम्bathed (having bathed)
स्नातम्:
Kriya (Result state/क्रियाफल)
TypeAdjective
Rootस्ना (धातु) → स्नात (कृदन्त, क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगे ‘स्नानं कृतम्’
तुindeed
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषार्थक-अव्यय (indeed)
अनुदितेwhen not risen
अनुदिते:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअनुदित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘सूर्ये’ इति विशेषणम् (not yet risen)
सूर्येwhen the sun (was)
सूर्ये:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
शीतात्from cold, due to cold
शीतात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootशीत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of cause)
अक्षुब्धचित्तयाwith an unagitated mind
अक्षुब्धचित्तया:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootअ (निषेध) + क्षुब्ध (कृदन्त, क्त) + चित्त (प्रातिपदिक) → अक्षुब्धचित्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः = तत्पुरुषः (न क्षुब्धं चित्तं यस्याः/या) — अर्थतः बहुव्रीहिसदृशः, प्रयोगतः विशेषणम्

Śrī Devī (Pārvatī)

Tirtha: Arkakuṇḍa

Type: kund

Scene: Before sunrise in Puṣya month on a Sunday, a devotee bathes in Arkakuṇḍa; mist rises, cold air bites, yet the mind remains steady and undisturbed.

A
Arkakuṇḍa
P
Puṣya māsa
R
Ravi-vāra (Sunday)
S
Sūrya (Sun)

FAQs

Steadfastness in dharma—performing sacred acts with composure and endurance—magnifies the sanctity of tīrtha-practice.

Arkakuṇḍa (a Sun-associated sacred pond) within the Kāśī sacred landscape.

Snāna at Arkakuṇḍa in Puṣya month on Sunday, performed before sunrise, maintaining an unagitated mind despite cold.