Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 4

स्कंद उवाच । शृणु कुं भज वक्ष्यामि यथा प्राप्तिर्भवेदिह । स्वश्रेयो दातुरेतस्या विमुक्तस्य महामते

skaṃda uvāca | śṛṇu kuṃ bhaja vakṣyāmi yathā prāptirbhavediha | svaśreyo dāturetasyā vimuktasya mahāmate

สกันทะกล่าวว่า: จงฟังและบูชาเถิด เราจักอธิบายว่าการบรรลุย่อมเกิดขึ้น ณ ที่นี้อย่างไร โอผู้มีปัญญายิ่ง อวิมุกตะนี้ประทานเพื่อประโยชน์สูงสุดของผู้ให้เอง

स्कन्दःSkanda
स्कन्दः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्कन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
कुम्what
कुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक-सर्वनाम; (पाठभेदसम्भवः—किं)
भजresort to/attend
भज:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
वक्ष्यामिI will tell
वक्ष्यामि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
यथाhow/so that
यथा:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formप्रकार/उपमानार्थक-अव्यय (as/how)
प्राप्तिःattainment
प्राप्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भवेत्may be/should occur
भवेत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
इहhere
इह:
Adhikarana (Location)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: here)
स्वश्रेयोone's own welfare/benefit
स्वश्रेयो:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्व-श्रेयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य श्रेयः)
दातुःof the giver
दातुः:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
एतस्याःof this (f.)
एतस्याः:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
विमुक्तस्यof the liberated/free one
विमुक्तस्य:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootविमुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; वि+मुच्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), विशेषणम् (दातुः)
महामतेO great-minded one
महामते:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमहामति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (महती मतिः यस्य सः)

Skanda

Tirtha: Avimukta

Type: kshetra

Listener: Mahāmati (the inquirer; brāhmaṇa/ṛṣi implied)

Scene: Skanda begins formal instruction: commanding attentive listening and devotion, promising to explain the means of attainment in Avimukta for the seeker’s highest good.

S
Skanda
A
Avimukta (Kāśī)
A
Agastya (implied)

FAQs

Attainment of the liberating kṣetra is linked with attentive listening and devotion; sacred access is framed as a grace that serves ultimate welfare.

Avimukta (Kāśī) as a liberating kṣetra connected with Avimukteśvara.

Śravaṇa (listening) and bhajana/upāsanā (worship) are indicated as the posture for receiving the forthcoming instruction.