Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 11

पय ऐकशफं हेयं तथा क्रामेलकाविकम् । रात्रौ न दधि भोक्तव्यं दिवा न नवनीतकम्

paya aikaśaphaṃ heyaṃ tathā krāmelakāvikam | rātrau na dadhi bhoktavyaṃ divā na navanītakam

น้ำนมจากสัตว์กีบเดียวพึงเว้น และน้ำนมอูฐก็เช่นกัน กลางคืนไม่พึงกินนมเปรี้ยว และกลางวันไม่พึงกินเนยสด

पयःmilk
पयः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
ऐकशफम्single-hoofed animal (e.g., horse)
ऐकशफम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक) + शफ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्मधारयः (एकः शफः यस्य)
हेयम्to be avoided
हेयम्:
Vidhi (Injunction/विधि)
TypeAdjective
Rootहेय (कृदन्त; हा धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; कर्मणि-भावे क्तव्य-प्रत्ययः = ‘to be avoided’
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb) = ‘likewise’
क्रामेलकाविकम्camel and sheep/goat (products/meat)
क्रामेलकाविकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्रामेलक (प्रातिपदिक) + आविक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (क्रामेलकं च आविकं च)
रात्रौat night
रात्रौ:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; सप्तमी-एकवचन-रूपेण कालवाचक-अव्यय (locative used adverbially)
not
:
Nishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
दधिcurd/yogurt
दधि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदधि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
भोक्तव्यम्should be eaten
भोक्तव्यम्:
Vidhi (Injunction/विधि)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formक्तव्य-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; कर्मणि-भावः = ‘should be eaten’
दिवाby day
दिवा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootदिवा (काल-अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (by day)
not
:
Nishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
नवनीतकम्fresh butter
नवनीतकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनवनीत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

Skanda

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Pilgrim/adhikārin

Scene: A pilgrim’s day in Kāśī: morning snāna and simple meal; at night, the pilgrim refuses curd offered at a rest house; a clock-like sun/moon motif indicates time-based restraint.

K
Kāśī (implied)

FAQs

Dharma includes regulation of diet by source and timing, cultivating restraint suitable for sacred living.

Kāśī is implicit; such niyamas are framed as supportive of the sanctity and spiritual aim of life in Kāśī.

Time-based dietary rules: avoid curd at night and butter by day; also avoid certain kinds of milk.