Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 22

पराधीनोहमिव किं देवदेवः पिनाकवान् । काशिकां सोऽत्यजत्कस्मान्निर्वाणमणिराशिकाम्

parādhīnohamiva kiṃ devadevaḥ pinākavān | kāśikāṃ so'tyajatkasmānnirvāṇamaṇirāśikām

พระผู้เป็นเทพเหนือเทพ ผู้ทรงคันศรปิณากะ จะทรงขึ้นต่อผู้อื่นเหมือนข้าพเจ้าหรือ? ไฉนพระองค์จะทรงละกาศิกา—กองแก้วมณีแห่งนิรวาณะ คือโมกษะ—ได้เล่า

पराधीनःdependent on another
पराधीनः:
Karta (Subject complement/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर + अधीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—‘परस्य अधीनः’
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
इवas if
इव:
Sambandha (Comparative marker/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
किम्why? / what?
किम्:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्न-अव्यय (interrogative particle)
देवदेवःGod of gods
देवदेवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘देवानां देवः’
पिनाकवान्bearing the Pināka bow
पिनाकवान्:
Karta (Subject complement/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपिनाक + वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वत्-प्रत्ययान्त—‘पिनाकधारी’
काशिकाम्Kāśikā (Kāśī)
काशिकाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाशिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अत्यजत्abandoned
अत्यजत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: अति-
कस्मात्for what reason / why
कस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्न-अव्ययवत्; पञ्चमी-एकवचनरूपेण ‘कस्मात्’—‘कस्मात् कारणात्’ (why/from what reason)
निर्वाणमणिराशिकाम्the heap of ‘liberation-gems’ (epithet of Kāśī)
निर्वाणमणिराशिकाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिर्वाण + मणि + राशिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (बहुपद)—‘निर्वाणस्य मणीनां राशिका’ (heap/collection of liberation-gems; epithet of Kāśī)

Agastya

Tirtha: Kāśikā (Kāśī/Avimukta)

Type: kshetra

Listener: Skanda (implied)

Scene: Agastya’s rhetorical wonder: ‘Is the Deva of devas dependent like me?’ The city of Kāśī is visualized as a radiant jewel-mass labeled ‘Nirvāṇa’, with Śiva holding Pināka above it, unshakably present.

Ś
Śiva (Deva-deva, Pinākī)
K
Kāśikā (Kāśī)
N
Nirvāṇa

FAQs

Kāśī is extolled as intrinsically liberating—so precious that abandoning it seems theologically impossible for Śiva.

Kāśikā/Kāśī, explicitly praised as a treasury of nirvāṇa (mokṣa).

None; the verse uses praise and reasoning to heighten Kāśī’s status as a liberation-field.