Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 96

तार्क्ष्यवीक्षणमात्रेण फणिनौ निर्विषा यथा । निष्प्रभाणि तथेनांसि भागीरथ्यवलोकनात्

tārkṣyavīkṣaṇamātreṇa phaṇinau nirviṣā yathā | niṣprabhāṇi tathenāṃsi bhāgīrathyavalokanāt

ดุจงูทั้งหลายกลายเป็นไร้พิษเพียงเพราะสายตาแห่งครุฑฉายต้อง ฉันนั้นบาปทั้งปวงก็สิ้นฤทธิ์สิ้นรัศมีด้วยเพียงได้เห็นภาคีรถี

तार्क्ष्यवीक्षणमात्रेणby the mere sight of Garuḍa
तार्क्ष्यवीक्षणमात्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतार्क्ष्य (प्रातिपदिक) + वीक्षण (विक्ष् धातु, ल्युट्) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन (Singular); समासः—तार्क्ष्य-वीक्षण (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘of Garuḍa’s seeing’) + मात्र (अवधारणार्थ: ‘mere’)
फणिनौthe two serpents
फणिनौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootफणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन (Dual)
निर्विषाःbecome venomless
निर्विषाः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्- + विष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन (Dual) (पदपाठे ‘निर्विषौ’ अपेक्षितम्; छन्दो/पाठभेदेन ‘निर्विषाः’); विशेषणम्
यथाas
यथा:
Sambandha (Comparative marker/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक (comparative: ‘as’)
निष्प्रभाणिlusterless
निष्प्रभाणि:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिस्- + प्रभा (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन (Plural); विशेषणम्
तथाlikewise
तथा:
Kriya-vishesana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner: ‘so/likewise’)
एनांसिsins
एनांसि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन (Plural)
भागीरथ्यवलोकनात्from (by) beholding Bhāgīrathī (Ganga)
भागीरथ्यवलोकनात्:
Apadana (Cause/Source/अपादान)
TypeNoun
Rootभागीरथी (प्रातिपदिक) + अवलोकन (अव-लोक् धातु, ल्युट्)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन (Singular); समासः—भागीरथी-अवलोकन (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘viewing of Bhāgīrathī’)

Skanda

Tirtha: Bhāgīrathī/Gaṅgā (Kāśī)

Type: ghat

Listener: null

Scene: A split-scene metaphor: Garuḍa’s fierce glance renders cobras harmless; parallel scene shows a pilgrim merely beholding the Gaṅgā, while dark ‘sin’ shadows fade and lose sheen.

B
Bhāgīrathī (Gaṅgā)
T
Tārkṣya (Garuḍa)
S
Serpents (phaṇin)

FAQs

Darśana (sacred sight) of Gaṅgā itself is purificatory; sin is weakened simply by beholding her.

Bhāgīrathī/Gaṅgā—especially as seen in the sacred landscape of Kāśī.

Darśana (seeing) of Gaṅgā is implicitly recommended as a purifying act.