Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 43

अतएव हि तत्क्षेत्रं पवित्रमतिचित्रकृत् । विश्वेशितुः प्रियनित्यं विष्वग्ब्रह्माण्डमंडले

ataeva hi tatkṣetraṃ pavitramaticitrakṛt | viśveśituḥ priyanityaṃ viṣvagbrahmāṇḍamaṃḍale

เพราะฉะนั้น กษेत्रนั้นยิ่งนักบริสุทธิ์และน่าอัศจรรย์; ทั่วทั้งมณฑลแห่งจักรวาล ย่อมเป็นที่รักนิรันดร์ของพระวิศเวศะ ผู้เป็นเจ้าแห่งสรรพโลก

अतःtherefore
अतः:
Sambandha (Causal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक (therefore/from this)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक
हिindeed, for
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेतौ/निश्चयार्थक निपातः (for/indeed)
तत्क्षेत्रम्that sacred field/region
तत्क्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; कर्मधारयः (तत् क्षेत्रम्)
पवित्रम्pure, holy
पवित्रम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम् (क्षेत्रम्)
अतिचित्रकृत्producing exceedingly wondrous (effects)
अतिचित्रकृत्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय) + चित्र (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) → कृत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः; कृदन्त (कृत्-प्रत्यय, agent noun) विशेषणम् (क्षेत्रम्)
विश्वेशितुःof the Lord of the universe
विश्वेशितुः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + ईशितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य ईशिता)
प्रियdear
प्रिय:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम् (क्षेत्रम्)
नित्यम्always
नित्यम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (always)
विष्वक्throughout
विष्वक्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootविष्वक् (अव्यय)
Formअव्यय; सर्वत्रार्थक (everywhere, throughout)
ब्रह्माण्डमण्डलेin the sphere of the universe
ब्रह्माण्डमण्डले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्माण्डस्य मण्डले)

Skanda

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Scene: A cosmic tableau: the universe as an orb, with Kāśī glowing at its heart; Viśveśa’s gaze or blessing ray falls upon the kṣetra, making it ‘aticitrakṛt’.

K
Kṣetra
V
Viśveśa (Śiva)
B
Brahmāṇḍa

FAQs

Kāśī’s sanctity is grounded in its intimate, eternal belovedness to Viśveśa (Śiva), making it uniquely pure and wondrous.

The Kāśī-kṣetra, associated with Viśveśvara (Śiva) as its presiding Lord.

No specific ritual is prescribed; the verse provides theological rationale for the kṣetra’s exceptional purity.