Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 96

श्रीभगवानुवाच । ध्रुवावधेहि वक्ष्यामि हितं तव महामते । येन ते निश्चलं सम्यक्पदमेतद्भविष्यति

śrībhagavānuvāca | dhruvāvadhehi vakṣyāmi hitaṃ tava mahāmate | yena te niścalaṃ samyakpadametadbhaviṣyati

พระผู้เป็นเจ้าตรัสว่า: “โอ้ ธรุวะ จงฟังโดยตั้งใจเถิด โอ้ผู้มีปัญญาใหญ่ เราจักกล่าวสิ่งอันเป็นประโยชน์แท้แก่เจ้า—ด้วยสิ่งนั้น ภาวะสูงสุดอันมั่นคงไม่หวั่นไหวนี้จักเป็นของเจ้าโดยชอบธรรม”

श्रीभगवान्the Blessed Lord
श्रीभगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + भगवान् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारय: श्रीमान् भगवान्
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ध्रुवO Dhruva
ध्रुव:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
अवधेहिlisten/heed
अवधेहि:
Kriyā (Imperative)
TypeVerb
Rootअव + धा (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; अर्थ: ‘धारय/मनसि निधेहि’
वक्ष्यामिI shall tell
वक्ष्यामि:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
हितम्what is beneficial
हितम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootहित (प्रातिपदिक; √धा/√हि-निष्पन्न)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘beneficial (thing)’
तवfor you / of you
तव:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
महामतेO great-minded one
महामते:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमहामति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; बहुव्रीहि: महती मतिः यस्य सः
येनby which
येन:
Karaṇa (Instrument/means)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; सम्बन्धसूचक ‘by which/through which’
तेfor you
ते:
Sampradāna (Recipient/for whom)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/सम्प्रदान) एकवचन (ते = तुभ्यम्) वा षष्ठी एकवचन (ते = तव); अत्र अर्थतः ‘for you’
निश्चलम्steady/immovable
निश्चलम्:
Vidheyaviśeṣaṇa (Predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootनिश्चल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विधेय-विशेषण
सम्यक्properly
सम्यक्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
पदम्state/abode/position
पदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (पदम्)
भविष्यतिwill become / will be
भविष्यति:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Bhagavān (the Lord; within Dhruva narrative)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Dhruva

Scene: A divine figure (Bhagavān) addressing Dhruva with a gesture of instruction; Dhruva stands/sits with folded hands, attentive; the background hints at Kāśī’s sacred skyline as the destination of the teaching.

B
Bhagavān
D
Dhruva

FAQs

Divine guidance (upadeśa) leads to a stable, higher spiritual attainment when received with attentive listening.

Not in this verse; the subsequent verses explicitly turn toward Kāśī (Vārāṇasī) and Viśveśvara.

Śravaṇa (attentive hearing) of the Lord’s beneficial instruction.