Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 78

भूतावली तमालोक्य स्फुरच्चक्रसुदर्शनम् । ज्वालामालाकुलं तीव्रं रक्षंतं परितो ध्रुवम्

bhūtāvalī tamālokya sphuraccakrasudarśanam | jvālāmālākulaṃ tīvraṃ rakṣaṃtaṃ parito dhruvam

ครั้นเห็นจักรสุทรรศนะที่วาบวับ—ดุเดือดและรายล้อมด้วยพวงเพลิง—คุ้มครองธรุวะอย่างมั่นคงทุกทิศ หมู่ภูตก็ตกตะลึงด้วยความหวาดหวั่น

भूतावलीthe host of spirits
भूतावली:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत + आवली (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भूतानाम् आवली)
तम्that (discus)/it
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आलोक्यhaving seen
आलोक्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ + √लोक् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having seen’
स्फुरच्चक्रसुदर्शनम्the flashing Sudarśana discus
स्फुरच्चक्रसुदर्शनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्फुरत् (कृदन्त) + चक्र + सुदर्शन (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-कर्मधारयः—‘स्फुरत् चक्रं (यत्) सुदर्शनम्’
ज्वालामालाकुलम्filled with a garland of flames
ज्वालामालाकुलम्:
Visheshana (Adjectival to चक्र)
TypeAdjective
Rootज्वाला + माला + आकुल (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः—‘ज्वालामालया आकुलम्’ (filled with garlands of flames)
तीव्रम्fierce
तीव्रम्:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootतीव्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
रक्षन्तम्protecting
रक्षन्तम्:
Visheshana (Participial to चक्र)
TypeVerb
Root√रक्ष् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘protecting’
परितःaround
परितः:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपरितः (अव्यय)
Formअव्यय; ‘around’
ध्रुवम्surely; steadily
ध्रुवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे अपि (certainly/steadily)

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa narration, commonly Skanda to Agastya)

Tirtha: Kāśī-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: The bhūta-host beholds Sudarśana flashing with intense flames, forming a constant guard around Dhruva; their faces show alarm and hesitation at the fiery boundary.

B
Bhūtāvalī
S
Sudarśana Cakra
D
Dhruva

FAQs

Steadfastness in dharma draws a protective spiritual perimeter; negativity cannot breach the fire of divine guardianship.

The Kāśīkhaṇḍa context celebrates Kāśī; this specific verse is narrative and does not name a distinct tirtha.

None stated; the focus is on the protective fruit of tapas and devotion.