Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 20

पाश्चात्या दक्षिणात्याश्च निद्रामुद्रितलोचनाः । शयिता एव वीक्षन्ते सतारग्रहमंबरम्

pāścātyā dakṣiṇātyāśca nidrāmudritalocanāḥ | śayitā eva vīkṣante satāragrahamaṃbaram

แต่ชนทางทิศตะวันตกและทิศใต้ ดวงตาถูกผนึกด้วยนิทรา นอนราบอยู่เนืองนิตย์ และแม้นอนอยู่ก็ยังแลเห็นนภาที่เต็มด้วยดวงดาวและดาวเคราะห์

पाश्चात्याःthe western people
पाश्चात्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपाश्चात्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचन; देशवासी/दिशावाचकः ‘westerners’
दक्षिणात्याःthe southern people
दक्षिणात्याः:
Karta (Conjoined subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्षिणात्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
निद्रामुद्रितलोचनाःwith eyes closed by sleep
निद्रामुद्रितलोचनाः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिद्रा (प्रातिपदिक) + मुद्रित (मुद्र् धातु → क्त) + लोचन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष/कर्मधारय-प्रधानः: ‘निद्रया मुद्रितानि लोचनानि येषाम्’ (बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः), पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचन
शयिताःlying down
शयिताः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशी (धातु) → शयित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘lying down’
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (particle of emphasis)
वीक्षन्तेthey see/look at
वीक्षन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवीक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
सतारग्रहम्with stars and planets
सतारग्रहम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्गार्थ ‘with’) + तारा (प्रातिपदिक) + ग्रह (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (सह-तारा-ग्रहैः/ताराग्रहयुक्तम्), नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; अम्बरम्-विशेषणम्
अम्बरम्the sky
अम्बरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअम्बर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन

Narrator (Vyāsa continues by context)

Tirtha: Kāśī-kṣetra (implied)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and sages (frame implied)

Scene: People in the west and south lie asleep with heavy eyelids while above them the sky remains dark yet crowded with stars and planets, suggesting night persisting unnaturally.

P
Peoples of the West
P
Peoples of the South
S
Stars and planets (tārā-graha)

FAQs

Imbalance in the cosmic rhythm produces imbalance in human life—rest, work, and ritual all depend on the proper cycle of time.

No tīrtha is directly praised; it is part of the Kāśī-khaṇḍa’s cosmological narrative.

None explicitly; the verse implies disruption of daily duties due to abnormal night.