Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 16

व्यास उवाच । सूरः शूरोपि किं कुर्यात्प्रांतरे वर्त्मनिस्थितः । त्वरावानपि को रुद्धं मागर्मेको विलंघयेत्

vyāsa uvāca | sūraḥ śūropi kiṃ kuryātprāṃtare vartmanisthitaḥ | tvarāvānapi ko ruddhaṃ māgarmeko vilaṃghayet

พระวยาสตรัสว่า: “แม้พระสุริยะจะองอาจเพียงใด เมื่อถูกกักไว้ ณ ปลายทางแห่งวิถีของตน จะทำสิ่งใดได้? แม้รวดเร็ว ก็ผู้ใดเล่าจะล่วงข้ามทางที่ถูกปิดกั้นได้เพียงลำพัง”

व्यासःVyāsa
व्यासः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सूरःa hero; the Sun (as 'sūra')
सूरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शूरःbrave
शूरः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
अपिeven
अपि:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात; 'even/also'
किम्what
किम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; प्रश्नवाचक
कुर्यात्could do
कुर्यात्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
प्रान्तरेin a narrow passage/interval
प्रान्तरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रान्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
वर्त्मनिon the path
वर्त्मनि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवर्त्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
स्थितःstanding/placed
स्थितः:
Kriya (क्रिया/State)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण
त्वरावान्swift; hasty
त्वरावान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्वरा (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'त्वरायुक्त'
अपिeven
अपि:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात
कःwho
कः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक
रुद्धम्blocked
रुद्धम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeVerb
Rootरुध् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to 'मार्गम्')
मार्गम्path
मार्गम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
एकःalone; single
एकः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
विलङ्घयेत्could cross/overstep
विलङ्घयेत्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootवि + लङ्घ् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Vyāsa

Listener: Purāṇic audience in frame (ṛṣis)

Scene: Vyāsa narrates as a sage; in a parallel visual panel, Sūrya stands at the boundary of his course, halted before an impassable obstruction; the ‘road’ of the sky is depicted like a luminous track barred by the mountain.

V
Vyāsa
S
Sūrya

FAQs

Power without proper means cannot break rightful constraints; dharma works through order, not mere force.

Kāśī is the overarching sacred geography of the Kāśī-khaṇḍa, though the verse itself is cosmological narration.

None; it explains the helplessness caused by obstruction.