Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 48

Devanagari script

न तत्कर्म च तद्वृत्तं किंचिद्वेत्ति स दीक्षितः । स च केशांतकर्मास्य कृत्वा वर्षेऽथ षोडशे

Transliteration

na tatkarma ca tadvṛttaṃ kiṃcidvetti sa dīkṣitaḥ | sa ca keśāṃtakarmāsya kṛtvā varṣe'tha ṣoḍaśe

Translation

ทีกษิตะไม่รู้เลยแม้แต่น้อยถึงการกระทำนั้นและความประพฤติผิดนั้น แล้วครั้นทำพิธีเกศานตะ (keśānta) ให้เขาในปีที่สิบหก…

Word by Word

• न: not
• न: Nishedha (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (particle of negation)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (कर्म इत्यस्य विशेषणम्)

• कर्म: deed
• कर्म: Karman (ज्ञाने) / Vishaya (विषय)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (वृत्तम्)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (वृत्तम् इत्यस्य विशेषणम्)

• वृत्तम्: conduct/affair
• वृत्तम्: Vishaya (विषय)
• Type: Noun
• Root: वृत्त (प्रातिपदिक; √वृत् + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• किंचित्: anything
• किंचित्: Karman (कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite)

• वेत्ति: knows
• वेत्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• दीक्षितः: Dīkṣita
• दीक्षितः: Karta (कर्ता) (सः इत्यस्य अप्पोजिशन)
• Type: Noun
• Root: दीक्षित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• केशान्तकर्म: the hair-cutting rite (keśānta)
• केशान्तकर्म: Karman (कर्म)
• Type: Noun
• Root: केशान्त (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (केशान्तस्य कर्म)

• अस्य: of him
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Kriya (पूर्वक्रिया/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (अव्ययभावे), पूर्वकालिक क्रिया

• वर्षे: in the year (at age)
• वर्षे: Adhikarana (अधिकरण—काले)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• अथ: then
• अथ: Kriya-anvaya (क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तरार्थक/क्रमसूचक (then)

• षोडशे: sixteenth
• षोडशे: Visheshana (वर्षे)
• Type: Adjective
• Root: षोडश (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; (वर्षे इत्यस्य विशेषणम्)

Speaker

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context) narrating to Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A youth at sixteen undergoing the keśānta saṃskāra, while the narrative notes his ignorance of prior wrongdoing; a ceremonial domestic-ritual scene with an undercurrent of concealed truth.

Characters & Entities

• Dīkṣita
• keśānta-saṁskāra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ignorance of wrongdoing does not replace the need for vigilance; dharmic upbringing proceeds through saṁskāras and discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the overarching setting of the Kāśīkhaṇḍa, but this verse focuses on saṁskāra and conduct rather than a named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Keśānta-karman (a student-stage saṁskāra) is referenced as being performed in the sixteenth year.